درمان آرتروز شانه و کتف (ساییدگی غضروف و مفاصل)با تغییر سبک زندگی

 

آرتروز شانه می‌تواند درد و رنج را برای فرد به همراه داشته باشد و فعالیت‌هایی همچون پرتاب کردن توپ، بلند کردن ظرف سنگین از کابینت یا حتی رانندگی را با مشکل مواجه سازد.  مفصل شانه تقریبا در تمامی حرکات دست دخالت دارد لذا اگر حرکات این مفصل دردآور شود بر بسیاری از فعالیت‌های روزمره تاثیر می‌گذارد.
بطور معمول، شروع تدریجی احساس درد، حساسیت و محدود شدن دامنه حرکتی از نشانه‌های اولیه آرتروز شانه هستند. آرتروز شانه به شکل‌های بسیاری بروز می‌کند و آرتروز مفصل شایع‌ترین نوع آن است و بعضی مواقع به شکل آرتروز التهابی مانند آرتریت روماتوئید همراه است.

انواع شایع بیماری‌های آرتروز در شانه

مفصل شانه یکی از پرتحرک‌ترین مفاصل بدن محسوب می‌گردد. این مفصل به شدت در معرض ساییدگی قرار دارد، ازاینرو احتمال دررفتگی آن پیش‌بینی می‌شود. آرتروز شانه یکی از عارضه‌های بسیار دردناک محسوب می‌گردد و مفصل شانه را درگیر می‌سازد.بعضی اوقات با آسیب‌دیدگی مفصل شانه احساسی به شخص دست می‌دهد که دوست دارد شانه آسیب دیده را به جایی تکیه دهد.


آرتروز شانه می‌تواند در انواع مختلفی بروز پیدا کند اما شایع‌ترین آن‌ها عبارتند از:

آرتروز مفصل (بیماری مفصل تخریبی)

این نوع ساییدگی و پارگی مفصل با افزایش سن بروز می‌کند. این عارضه معمولا در بین افراد 50 سال و بالاتر عود می‌کند، بااینحال احتمال دچار شدن افراد در سنین پایین نیز وجود دارد. در این شرایط غضروفی که به مانند بالشتک در زیر استخوان‌های شانه قرار گرفته است رفته‌رفته نرم و ساییده می‌شود. سپس دو استخوان مجاور در اثر خرابی بالشتک بهم ساییده می‌شوند. به مرورزمان، مفصل شانه به‌آرامی سفت و دردآور خواهد شد. متاسفانه درحال‌حاضر هیچ راهی برای پیشگیری از پیشرفت آرتروز مفصل وجود ندارد.

آرتریت روماتوئید

روماتیسم مفصلی یا آرتریت روماتوئید یک بیماری خودایمن است و طی آن غشای سینوویال (غشای پیرامون مفصل) ملتهب و دچار تورم می‌گردد. این التهاب مزمن ممکن است به غضروف آسیب برساند و نهایتا موجب از بین رفتن، درد و خشکی آن گردد. آرتریت روماتوئید نوع شایعی از یک گروه اختلالات موسوم به "آرتروفی التهابی" می‌باشد.

آرتروز پس از ضربه

این نوع عارضه می‌تواند صدمه جدی به مفصل شانه وارد کند. شکستگی استخوان‌های همبند شانه یا پارگی تاندون‌ها یا رباط‌های مفصل شانه ممکن است با گذشت زمان به غضروف مفصلی آسیب برساند یا در بعضی مواقع این آسیب‌دیدگی آنقدر شدید می‌شود که حتی امکان عقب بردن استخوان‌های شانه هم وجود ندارد. در نهایت این وضعیت منجر به درد شانه و محدود شدن دامنه حرکت آن می‌شود و احتمال دارد جراحی جایگزینی مفصل صورت گیرد.

پارگی تاندون روتاتور کاف

حین انجام برخی فعالیت‌های بدنی که در آنها دست به بالای سر می‌رود، فشار زیادی به ناحیه شانه و روتاتور کاف وارد می‌شود و همین عامل می‌تواند در دراز مدت موجب پارگی آن شود. در این وضعیت، تغییرات صورت گرفته در مفصل شانه در اثر پارگی روتاتور کاف ممکن است به آرتروز و تخریب غضروف مفصلی بینجامد.

بافت‌مردگی بی‌خونی یا آواسکولار نکروز

آواسکولار نکروز یک عارضه دردناک است و در زمان مختل شدن خون رسانی به استخوان مفصل بروز می‌کند. ازآنجاکه سلول‌های استخوان بدون خون رسانی به آنها می‌میرند، این عارضه ممکن است در نهایت به تخریب مفصل شانه و آرتروز منجر گردد. مصرف بیش از اندازه داروهای استروئیدی، غواصی، شکستگی شدید مفصل شانه، بیماری سلول داسی‌شکل، و مصرف بی‌رویه مشروبات الکلی از جمله عوامل خطرساز ابتلا به نکروز آواسکولار هستند.

جراحی ناموفق جایگزینی مفصل شانه

اگرچه این مورد به ندرت اتفاق می‌افتد اما بعضی مواقع جراحی جایگزینی مفصل شانه به علت لق شدن ایمپلنت، عفونت و دررفتگی با شکست مواجه می‌شود. در این صورت به جراحی دوم جایگزینی مفصل شانه موسوم به جراحی اصلاحی نیاز است.

علت و دلایل بروز آرتروز در استخوان شانه


علت آرتروز شانه به نوع آرتروز بستگی دارد. معمولا آرتروز مفصل شانه در اثر کهولت سن بروز می‌کند. این نوع آرتروز بیشتر مفصل آکرومیوکلاویکولار را درگیر می‌کند تا مفصل گلنوهومرال. آرتریت روماتوئید در اثر التهاب دیواره مفصل شانه رخ می‌دهد. این عارضه می‌تواند هر شخص در هر گروه سنی را دچار درد و ناراحتی کند و معمولا طی آن هر دو مفصل شانه تحت تاثیر قرار می‌گیرند. آرتروز پس ضربه‌ای همانطورییکه از نام آن پیداست بعد از یک ضربه ناگهانی بروز می‌کند مانند شکستگی و دررفتگی استخوان شانه. احتمال دارد این نوع آرتروز بعد از پارگی تاندون روتاتور کاف هم رخ دهد.

علائم ساییدگی و آرتروز مفصل شانه


احساس درد و ناراحتی که با انجام فعالیت بدنی تشدید می‌گردد از شایع‌ترین علائم آرتروز مفصلی است. این احساس ممکن است با تغییرات آب و هوایی نیز تشدید گردد. درد و ناراحتی ممکن است یا در پشت مفصل شانه (گلنوهومرال) یا در جلوی مفصل آکرومیوکلاویکولار متمرکز باشد. بعضی بیماران دیگر مثل قبل قادر به جابجایی مفصل نیستند یا در بلند کردن دست خود با مشکل مواجه هستند. احساس درد می‌تواند مشکلات خواب شبانه را هم به همراه داشته باشد. ورم، خشکی، و احساس تلق و تلوق در اطراف مفاصل شانه از جمله علائم عارضه شناخته شده‌اند.
پزشک معالج به منظور تشخیص آرتروز شانه به بررسی سوابق بالینی بیمار خواهد پرداخت و یک سری معاینات بدنی را در دستور کار خود قرار خواهد داد. برخی آزمایشات مانند عکسبرداری اشعه ایکس، ام آر آی یا آزمایش خون برای کمک به تشخیص آرتروز تجویز می‌گردند.

تشخیص بیماری


پیشرفته‌ترین موارد آرتروز را می‌توان با عکسبرداری اشعه ایکس تشخیص داد. بعضی مواقع، تشخیص آرتریت روماتوئید یا سایر انواع آرتروز التهابی نیازمند تجویز آزمایشات خونی ویژه یا دیگر معاینات پزشکی می‌باشد.

راه‌های درمان ساییدگی شانه (آرتروز)


آرتروز شانه قابل درمان است. درخصوص پیشنهاد بهترین گزینه درمانی با پزشک مشورت کنید. احتمالا بسته به تشخیص نوع آرتروز، علائم و پیشرفت بیماری، پزشک راهکارهای زیر را به بیمار پیشنهاد خواهد داد:

  • تغییر در سبک زندگی، مانند نرمش‌های ارتقاء دهنده دامنه حرکتی، فیزیوتراپی یا استراحت
  • تجویز داروهایی مانند ایبوپروفن یا آسپرین به منظور رفع التهاب و احساس ناراحتی
  • تزریق برخی داروها مانند کورتیکواستروئید یا کورتیزون به مفصل شانه
  • جراحی، درصورتی که درمان‌های غیرجراحی در رفع علائم موثر واقع نشده باشد

مناسب ترین و مؤثرترین گزینه های درمانی در این میان عبارت اند از:

درمان‌های خانگی و گیاهی و رژیم غذایی

درمان‌های خانگی و تغییراتی که لازم است در سبک زندگی اعمال شود تا درمان آرتروز تسهیل شود عبارت اند از:

نوشیدن چای زنجبیل

تحقیقات نشان داده است زنجبیل عملکردی شبیه به داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (موثر در رفع علائم آرتروز) دارد. اینطور به نظر می‌آید که زنجبیل بدون ایجاد عوارض مانع از فعالیت موادشیمیایی دردآوری می‌شود که جزئی از واکنش التهابی بدن هستند. پیشنهاد می‌کنیم پودر زنجبیل خام یا کمی پخته شده را روی غذا ریخته و مصرف کنید. حتی می‌توانید خود مبادرت به تهیه چای زنجبیل کنید. مقداری از آن را به مدت 15 دقیقه در آب جوش ریخته و دم کنید یا اینکه بسته‌های آماده چای زنجبیل را از فروشگاه خریداری کنید.

مالیدن مرهم چای بابونه به بدن

چای بابونه یک ماده ضدالتهابی است و به تسکین درد ناشی از آرتروز کمک می‌کند. برای شروع کار می‌توانید چهار چای کیسه‌ای بابونه را در یک فنجان آب داغ دم کنید. بگذارید چای بابونه به مدت 20 دقیقه در فنجان دم بکشد و بعد چای دم‌کشیده را با فشار دادن از روی سطح فنجان بردارید. پارچه تمیزی و نمداری را داخل فنجان کنید و بر روی مفصل دردآور بمالید.

سرما و گرما درمانی

برای این کار به دو ظرف احتیاج است. یکی را با آب سرد و تکه‌های یخ پر کنید؛ در ظرف دوم هم مقداری آب ولرم و قابل تحمل برای بدن بریزید. در ابتدا  مفصل آسیب دیده را به مدت 1 دقیقه در آب سرد فرو ببرید و بعد به سراغ ظرف دیگر رفته و همین کار را به مدت 30 ثانیه در آب ولرم انجام دهید. 15 دقیقه صبر کنید و این بار درمان را با آب ولرم و سپس آب سرد و هر بار به مدت 30 ثانیه انجام دهید.

خوراک‌های ضدالتهابی بخورید

پیشنهاد می‌کنیم از خوردن فست فودها، غذاهای سرخ شده، هله هوله و خوراک‌های فرآوری شده پرهیز نمایید. افرادی که بیشتر به سمت برنامه غذایی مدیترانه‌ای (مانند میوه‌های تازه، سبزیجات، غلات کامل، ماهی، روغن زیتون، خشکبار، پیاز، و گیاهان) روی می‌آورند کمتر به عفونت دچار می‌شوند و از لحاظ فیزیکی انرژی تازه‌ای خواهند گرفت.

مصرف زردچوبه

ادویه موجود در کاری‌ها و نشاسته قهوه‌ای حاوی یک ترکیب قوی به نام کرکیومین است و این ماده از تاثیر آنزیم‌ها و پروتئی‌های التهاب‌زا جلوگیری می‌کند. بسیاری از تحقیقات ثابت کرده است زردچوبه موجب کاهش درد و ورم بیماران مبتلا به آرتروز می‌شود. در یک بررسی انجام شده بر روی بیماران مبتلا به آرتروز مفصل زانو معلوم شد آنهایی که روزانه 2 گرم زردچوبه (کمتر از یک قاشق چای‌خوری) مصرف کرده بودند میزان کاهش درد و افزایش تحرک مفصل آنها برابر با بیمارانی بود که روزی 800 میلی گرم قرص ایبوپروفن مصرف می‌کردند. هر روز نصف قاشق چایخوری زردچوبه را روی برنج یا سبزیجات بریزید و مصرف کنید. یا اینکه همیشه یک بسته نشاسته قهوه‌ای را در جیب خود داشته باشید و در صورت نیاز مصرف کنید.

حتما به قدر کافی ویتامین C مصرف کنید

ویتامین C نه تنها به تولید پروتئین کلاژن (از ترکیبات مفاصل) کمک می‌کند، بلکه رادیکال‌های آزاد که عامل تخریب و آسیب مفاصل هستند، را از بدن دور می‌سازد. نتایج یکی از معتبرترین تحقیقات صورت گرفته نشان داد بیماران آرتروزی که ویتامین C را در برنامه غذایی خود گنجانده بودند بطور چشمگیری جلوی پیشرفت این عارضه را گرفته بودند. پیشنهاد می‌کنیم این ویتامین را در سرتاسر روز مصرف کنید زیرا این ویتامین به سرعت جذب بدن می‌شود؛ طوری که بدن نیاز خود را از جریان خون دریافت کرده و مابقی را دفع می‌کند. لذا مصرف این ویتامین به‌یکباره و آن هم در یک وعده خیلی توصیه نمی‌شود. نوشیدن آب میوه و سبزیجات و همچنین توت فرنگی، خربزه، بروکلی یا فلفل‌های شیرین از منابع خوب ویتامین C به شمار می‌آیند.

مصرف کلسیم را افزایش دهید

کمبود بیش از اندازه کلسیم بدن می‌تواند ریسک ابتلا به پوکی استخوان را بالا ببرد، بیماری که اگر با آرتریت روماتوئید همراه شود ممکن است استخوان را بسیار آسیب‌پذیر کند. تمامی خانم‌ها موظفند بعد از 50 سالگی روزانه در حدود 1200 میلی گرم کلسیم دریافت کنند. لبنیات شناخته شده‌ترین منبع کلسیم به حساب می‌آیند، بااین‌حال غذاهایی هم که با شیر طبخ شده‌اند منبع بسیار خوبی از کلسیم هستند (یک بیسکویت حاوی آرد و شکر و روغن و تخم مرغ تقریبا 12 درصد از نیاز کلسیم روزانه فرد را تامین می‌کند). سبزیجاتی مانند گل کلم، کلم، کلم بروکسل، کلم پیچ، کلم قمری، و شلغم از منابع خوب کلسیم هستند. این سبزیجات نسبت به فرآورده‌های لبنی از کلسیم کمتری برخوردار است، با این تفاوت که جذب آنها برای بدن آسان‌تر است.

طب سوزنی

بسیاری افراد بر این باورند طب سوزنی در تسکین درد و ناتوانی در اثر بیماری آرتروز کمک کننده است؛ تحقیقات متعددی بر فوائد این روش درمانی تاکید دارند.

تحریک الکتریکی


از انرژی الکتریکی می‌توان به طرق مختلفی در برطرف کردن احساس درد و ورم ناشی از آرتروز کمک گرفت. فیزیوتراپ‌ها اغلب از تکنیک‌های تحریک الکتریکی ورا پوستی جهت درمان بیماران بهره می‌گیرند و این کار مستلزم وصل کردن تعدادی الکترود در اطراف مفصل آسیب‌دیده و انتقال پالس‌های الکترومغناطیسی از طریق پوست می‌باشد.
در روش طب سوزنی الکتریکی نیز متخصص درمانگر تعدادی سوزن را به بدن بیمار وصل می‌کند و این سوزن‌ها به الکترودهایی متصل هستند که بار الکتریکی را از طریق سوزن‌ها به بدن بیمار انتقال می‌دهند.
شواهد حاکی از آن است که هر دو روش می‌‌‌‌توانند به تسکین کوتاه مدت درد و رفع خشکی مفصل کمک کنند.

اسپلینت


استفاده از اسپلینت برای انواع آرتروز شانه خصوصا آرتروز مفصل می‌تواند مؤثر واقع شود.

درمان آرتروز شانه با ورزش و فیزیوتراپی

ورزش و فیزیوتراپی می‌توانند نقش بسیار مؤثری بر تسکین و رفع درد آرتروز داشته باشند. با مراجعه به فیزیوتراپ و انجام حرکات ورزشی زیر می‌توانید درد آرتروز در ناحیه شانه خود را کاهش دهید. تعدادی از حرکت‌های ورزشی مؤثر برای آرتروز شانه عبارتند از:

دوچرخه زدن


دوچرخه زدن یکی از موثرترین روش‌های نرمش دادن مفصل شانه‌ای است که دچار درد و ناراحتی شده است. درصورتی که قصد دوچرخه‌سواری در فضای باز یا استفاده از دوچرخه ثابت داخل منزل را دارید، حتما مطمئن شوید دسته فرمان در حالت استاندارد و مناسبی تنظیم شده باشد. اگر دسته دوچرخه خیلی پایین است، نهایتا این وضعیت فشار بیشتری را بر مفاصل شانه آسیب‌دیده وارد می‌کند.
پیشنهاد می‌کنیم صندلی دوچرخه را پایین بیاورید و اگر دسته فرمان نداشته باشد بهتر است. این وضعیت بیشتر فشار را روی پاها و قسمت مرکزی بدن متمرکز می‌سازد. دوچرخه‌های هیبریدی بهترین گزینه برای فضای بیرون هستند. دلیل آن هم قرارگیری دسته دوچرخه در ارتفاع بالاتر و وضعیت نشستن به صورت کمری کاملا صاف است.

تمرین پرس ایستاده


روی هم رفته، تمرین پرس یکی از بهترین نرمش‌ها محسوب می‌شود. این نرمش قادر است عضلات بالاتنه و بخش میانی بدن را به فعالیت وا ‌دارد و همزمان میزان سوخت و ساز را افزایش ‌دهد. افراد مبتلا به آرتروز شانه هم می‌توانند این نرمش را انجام دهند، اما باید آن را با کمی تغییرات اجرا کنند.
می‌توانید نرمش پرس دیواری را به جای پرس روی زمین امتحان کنید. این روش به حفظ فرم استاندارد بدن کمک می‌کند و فشار کمتری به مفصل شانه آسیب‌دیده وارد خواهد کرد. هر روز چند بار این نرمش را تکرار کنید. اگر احساس درد و ناراحتی ندارید می‌توانید مدت زمان نرمش را افزایش دهید. توجه داشته باشید حین انجام پرس نباید هیچ گونه درد و ناراحتی داشته باشید.

یوگا

نرمش یوگا به خاطر افزایش مقاومت و انعطاف بدنی شناخته شده است. این ورزش در بعضی مواقع با نرمش‌های هوازی اجرا می‌شود. یوگا در درمان دردهای ناشی از آرتروز شانه بسیار موثر است. این ورزش قادر است بدون ایجاد فشار زیاد عضلات بالاتنه و پایین‌تنه بیمار را تقویت کند.
درخصوص پیشنهاد و اصلاح برخی وضعیت‌های متناسب با بیماری‌تان با مربی یوگا مشورت کنید. از وضعیت‌هایی که فشار اضافی را به شانه وارد می‌کند یا موجب درد مفصل شانه می‌گردد، پرهیز کنید. بااینحال، حواستان باشد نرمش‌ها را کامل اجرا کنید. در صورت امکان می‌توانید برخی تمرینات اختصاصی و متناسب خودتان را از اینترنت دانلود کنید.

پیاده‌روی را فراموش نکنید

شما باید برای چربی سوزی پیاده‌روی کنید. پیاده‌روی منظم حتی می‌تواند درد مفصل شانه را برطرف کند. اگر این تمرین سبک در حالت کمر کاملا صاف و شانه‌های متمایل به عقب اجرا شود، بیشترین تاثیر را خواهد گذاشت.
یک پیاده‌روی روزانه می‌تواند خلق و خوی شما را تغییر دهد و وزن بدن را متعادل نگه دارد. پیاده‌روی همچنین به کاهش ورم و خشکی مفاصل کمک می‌کند.