درمان انحراف زانو و پای ضربدری (ژنووالگوم): بریس، ورزش درمانی

پای ضربدری

زانوی ضربدری یا پای ضربدری (Genu valgum) یک ناهنجاری شایع در بخش پایینی پا است که معمولا در کودکان نوپا، کودکان در سنین پیش از دبستان و سال‌های اول دبستان دیده می‌شود. در زانوی ضربدری ، اندام‌های انتهایی پایین بدن به سمت داخل چرخیده و باعث می‌شوند که زانوها یکدیگر را لمس کنند در حالی که قوزک‌ها از هم فاصله دارند. معمولا پای ضربدری اولین بار در اواخر دوران نوپایی کودک(12 تا 36 ماهگی) دیده می‌شود. والدین اغلب ممکن است متوجه شده باشند که وقتی کودک تازه  راه می‌افتد ، زانوها حالت بیرون‌زدگی دارند اما تا سن 3 سالگی، زانوهای کودک حالت ضربدری به خود می‌گیرد. پای ضربدری در سن 3 سالگی در شدیدترین حالت خود است، اما معمولا بعد از 7 تا 8 سالگی خودبخود برطرف می شود. عارضه زانوی ضربدری در دختران کمی بیشتر از پسران است.

زمانی که کودک 3 ساله می‌شود، حالت زانوی ضربدری بیشتر آشکار می‌شود. با این حال، با بزرگتر شدن کودک، این ناهنجاری کمتر به چشم خواهد آمد.پای ضربدری در کودکان معمولا تا 8 سالگی خود به خود اصلاح می‌شود و زانوها (5 تا 9 درجه) به سمت خارج چرخش پیدا می‌کنند. اگر پای ضربدری تا این سن خود به خود تصحیح نشود به احتمال زیاد یک علت اساسی‌تری وجود دارد که باعث بروز این مشکل می‌شود.

اگر کودک شما مبتلا به پای ضربدری است و هر چه بزرگ‌تر می‌شود بهبودی در مورد این عارضه پاهای او مشاهده نمی‌شود و یا اگر خودتان درگیر این عارضه هستید و مشکلاتی نظیر درد زانو  و آرتروز برای شما به همراه داشته است، می‌توانید با مراجعه به پزشک و انتخاب بهترین درمان‌ها، هر چه زودتر این عارضه را برطرف نمایید. دکتر غفرانی، متخصص آنستزیولوژی و درد در کلینیک درد ماهان، آماده است تا با بهترین روش‌های درمان غیرجراحی، شما یا کودکتان را تا رسیدن به بهبودی کامل همراهی نماید. برای رزرو وقت ملاقات می‌توانید با شماره تلفن 02188866619 - 02188866629 - 092188866632 تماس حاصل فرمایید.

انواع این عارضه


عارضه

عارضه پای ضربدری، در دو نوع زیر است:
• نوع فیزیولوژیکی که این شایعترین نوع بوده، و نتیجه طبیعی رشد و نمو است.
• نوع پاتالوژیک:
- راشیتیسم یا نرمی استخوان
- شکستگی پهنهٔ استخوان یا متافیز بالای استخوان درشت‌نی (شفت) که گاهی اوقات به نام "پدیده Cozen" هم شناخته می‌شود.
- مالتیپل اپی فیزیال دیسپلازیا (Multiple epiphyseal dysplasia بیماری وراثتی مربوط به استخوان و غضروف است که انتهای استخوان‌های پا را درگیر می‌کند.)

رشد و نمو در کودکان


رشد و نمو کودکان

پای پرانتزی و پای ضربدری، که یک نگرانی مشترک برای والدین هستند، در درجه اول به پروسه طبیعی رشد و نمو کودک مربوط می‌شود. با این حال، تنها تعداد بسیار کمی از کودکان نیاز به درمان دارند. اطلاع از چگونگی تغییرات پاهای کودکان در روند رشدشان، برای شناخت این مشکلات (پای پرانتزی و پای ضربدری) اهمیت دارد.
به طور معمول اکثر کودکان در طول رشدشان ، طی یک دوره به طور نسبی دچار پای پرانتزی یا پای ضربدری می‌شوند. پای پرانتزی فیزیولوژیکی و زانوی ضربدری بر توانایی کودک در چهار دست و پا رفتن، راه رفتن، دویدن یا بازی کردن اثری نمی‌گزارد. بعضی از کودکان ممکن است طوری راه بروند که پنجه‌ پاهایشان به سمت داخل چرخیده باشد، بیشتر سکندری بخورند و تعادلشان را از دست بدهند و یا نسبت به کودکان هم‌سن و سال خود دست و پا چلفتی‌تر به نظر برسند، و در بعضی کودکان در انتهای منحنی رشد طبیعی، ممکن است پاها به شدت پرانتزی یا ضربدری باشند. با این حال، در اغلب کودکان این‌مسائل نشانه‌های پای پرانتزی و پای ضربدری است که در اکثر کودکان وجود داشته و به طور معمول از بین می‌رود.
آنچه در زیر می‌آید مراحل رشد و نمو طبیعی کودکان ، از ابتدای تولد تا سن 10 سالگی است:
• از ابتدای تولد تا 18 ماهگی، پاهای کودک در ابتدا حالت چنبری (پرانتزی) دارد، که باعث می‌شود کودکان نوپا اغلب با پاهای دور از هم راه بروند.
• هنگامی که کودک بین یک و نیم تا دو و نیم سالگی است، پاها معمولا صاف هستند.
• تا سن 3 الی 4 سالگی، پاهای کودک به طور معمول حالت ضربدری به خود می‌گیرند (زانوی ضربدری).
• در نهایت، تا سن 8 الی 10 سالگی، پاهای کودک به شکل و حالتی درخواهد آمد که احتمالا در بزرگسالی‌شان خواهد بود.
علل و عوامل ایجاد پای ضربدری

علت

زانوی ضربدری در سال‌های اول زندگی امری طبیعی است. اما اگر علائم شدید و طولانی‌تر شوند، والدین باید درمان زانوی ضربدری کودک خود را شروع کنند. شایع‌ترین علت پای ضربدری ، کمبود کلسیم در بدن است که بعدها می‌تواند منجر به مشکلاتی چون راشیتیسم شود.
زانوی ضربدری پاتولوژیک ممکن است در اثر بعضی بیماری‌های عصب‌شناختی مانند فلج مغزی یا اسپینا بیفیدا (کمر باز یا بیرون‌زدگی نخاع)، در نتیجه تغییر کشش عضلات روی استخوان‌ها رخ دهد.
بنابراین پای ضربدری پاتولوژیک ممکن است یکی از علائم اولیه یک اختلال اساسی باشد. هنگامی که پای ضربدری پاتولوژیک همراه با علائم دیگری مثل کوتاهی قد و دیگر موارد تراز نبودن استخوان‌ها و مفاصل مشاهده شود، ممکن است نتیجه دیسپلازی اسکلتی یا اختلالات استخوانی متابولیک باشد.
چاقی در دوران نوجوانی نیز با موارد شدیدتر زانوی ضربدری مرتبط بوده و بیشتر در کودکانی که کف پاهای صافی دارند و افرادی که دچار هایپرموبیلیتی مفاصلند (یعنی مفاصلشان بیش از حد انعطاف‌پذیر است)، دیده می‌شود.
عارضه پای ضربدری در نتیجه آسیب‌دیدگی استخوان درشت‌نی نیز ممکن است ایجاد شود، در این صورت عارضه تنها در یکی از ‌زانوها به وجود می‌آید.

علائم عارضه زانوی ضربدری


علائم زانوی ضربدری، حتی در افرادی با حالت ضربدری بسیار خفیف یا ملایم در زانو، معمولا بسیار واضح هستند. برخی از نشانه‌های رایج این ناهنجاری عبارتند از:
 قدم برداشتن غیر عادی در هنگام راه رفتن
 زانوها به طور مداوم یکدیگر را لمس می‌کنند یا به هم ساییده می‌شوند، در حالی که مچ پاها این طور نیستند
 فاصله بین قوزک داخلی پاها هنگام صاف ایستادن بیش از 3 اینچ (8 سانتیمتر) است
 زانوها به شدت به سمت داخل چرخیده‌اند
 زاویه زانوها نابرابر است
 زانوی ضربدری با زاویه چرخش بیش از 15 درجه
 مشکلات راه رفتن
 لنگیدن
 درد در زانو
 علائم آرتروز
 زانوها یکدیگر را لمس می‌کنند
 پاهای شکل ضربدری دارند
 پاها بیش از حد از هم فاصله دارند

عوارض انحراف پای ضربدری


زانوهای ضربدری و پرانتزی، محور مکانیکی زانو را تغییر می‌دهند که باعث می‌شود فشار روی قسمت داخلی یا خارجی زانو زیادتر شود. این امر می‌تواند در بزرگسالی به درد، آسیب منیسک یا آرتروز منجر شود.

تشخیص


اگر شما هر کدام از علائم زیر را داشتید، حتما با یک پزشک مشاوره نمایید. یک پزشک واجد شرایط می‌تواند به شما اطمینان دهد که آیا شما دچار زانو ضربدری هستید یا خیر. در این صورت پزشک نه تنها وجود یا عدم وجود زانوی ضربدری را تشخیص می‌دهد، بلکه در صورت ابتلا به آن، میزان وخامت مشکل را نیز مشخص خواهد کرد.
تشخیص پزشک بر اساس بررسی پاها و پرسیدن سوال‌هایی در مورد هر گونه مشکل در راه رفتن و یا درد در زانوها می‌باشد. به غیر از معاینه چشمی پاها، پزشک به احتمال زیاد اندازه گیری‌هایی انجام می‌دهد تا ببیند آیا در حالت ایستاده فاصله بین دو قوزک پا بیشتر از 8 سانتیمتر هست یا نه.
گاهی اوقات پزشک ممکن است شما را به یک پزشک متخصص استخوان و مفاصل ارجاع دهد تا با انجام تصویربرداری با اشعه ایکس از پاها، اطمینان حاصل شود که پای ضربدری بیمار، به علت شکستگی یا یک بیماری استخوانی نیست. در بعضی موارد، آزمایش خون نیز انجام می‌شود تا بیماری‌های زمینه‌ای را که موجب ناهنجاری پاها می‌شوند، بررسی شوند.

درمان و علاج زانوی ضربدری یا ژنووالگوم


برای اکثریت قریب به اتفاق کودکان، درمان تنها شامل مشاهده و تحت نظر گرفتن آن‌ها ( این که اجازه دهیم فرایند رشد و زمان پاها را اصلاح نماید)، و اطمینان خاطر والدین است. استفاده از بریس، کفش‌های مخصوص طبی و درمان دستی، راه‌های دیگر معالجه این عارضه هستند.
اگر متخصص اطفال در مورد شدت هر یک از بیماری‌ها نگرانی‌ای داشته باشد، معمولا بیمار را برای ارزیابی به یک جراح ارتوپدی اطفال ارجاع می‌دهدد. این کار معمولا در صورتی انجام می‌شود که یک طرف بیشتر از طرف دیگر آسیب دیده ، یا تغییر شکل بسیار شدید بوده و یا سابقه خانوادگی خاصی وجود داشته باشد. دو بیماری‌ای که ممکن است نیاز به درمان داشته باشند عبارتند از: راشیتیسم و بیماری بلانت (Blount's disease).

بیماری راشیتیسم اختلالی ناشی از کمبود ویتامین D، کلسیم یا فسفات است. این بیماری منجر به نرم شدن و تضعیف استخوان‌ها می شود و ممکن است باعث ایجاد زانوی ضربدری یا پرانتزی شود. بیماری راشیتیسم معمولا توسط متخصص اطفال از طریق آزمایش یا تصاویر اشعه ایکس تشخیص داده می‌شود. اگرچه در اغلب موارد درمان‌های توصیه شده محافظه کارانه‌اند، اما براساس شدت اختلال، ممکن است نیاز به استفاده از بریس یا جراحی نیز باشد.

بیماری بلانت اختلالی است که در اثر بروز مشکلاتی در قسمت میانی صفحه رشد بالایی استخوان درشت‌نی ایجاد می‌شود. اگر چه علت بیماری بلانت ناشناخته است، این بیماری می‌تواند هم کودکان و هم نوجوانان را درگیر کند. درمان بیماری بلانت بستگی به شدت ناهنجاری و سن کودک دارد و ممکن است شامل مشاهده، استفاده از بریس یا جراحی باشد.

به طور کلی درمان‌های مؤثر برای عارضه‌ی پای ضربدری در کودکان و بزرگسالان عبارتند از:

استفاده از بریس

بسیاری از متخصصان ارتوپدی استفاده از بریس یا آتل‌بندی را در طول شب برای تراز کردن مجدد پاها توصیه می‌کنند. این بریس‌ها به ویژه برای افرادی که دارای سابقه خانوادگی پای ضربدری هستند مفید است. عملکرد بریس‌هایی که به کفش‌ها متصل می‌شوند این است که زانوها را به سمت داخل و موقعیت صحیح آن هدایت کنند. گاهی اوقات بریس‌ها باید سفارشی و مخصوص شخص ساخته شوند.

درمان با کمک کایروپراکتیک

روش‌های کایروپراکتیک یک درمان استثنایی برای کودکانی که پای ضربدری دارند در تمام سنین می‌باشد. کایروپراکتیک به بیماران کم سن‌تری که پای ضربدری را به عنوان یکی از مراحل عادی رشد خود تجربه می‌کنند، کمک خواهد کرد که ستون فقراتشان در راستای صحیح و در وضعیت سلامت حفظ شود، و در کودکانی که به یک بیماری زمینه‌ای مبتلا هستند، می‌تواند به کاهش درد در هنگام افزایش تحرک کمک کرده و وضعیت ستون فقرات را اصلاح نماید.

کفش‌ مخصوص

کودکانی که زانوی ضربدری دارند می‌توانند کفش‌هایی که کفی داخلی در ناحیه پاشنه پا یا قوس کف پا دارند، چه در داخل کفش و چه در کف خارجی آن استفاده کنند. کفش‌های ویژه شامل یک گوه (شیب) جهت اصلاح موقعیت پاها با صاف کردن پاها‌ می‌باشند. در برخی موارد می‎‌توان در داخل این کفش‌های ارتوپدیک یک پد قوس‌دار قرار داد که آن نیز به تصحیح راستای پاها کمک خواهد کرد.

ورزش

بعد از مشاوره با پزشک و متخصص فیزیوتراپی می‌توانید حرکات زیر را برای اصلاح عارضه زانوهای خود یا کودکتان امتحان کنید:

پیلاتس با تشک

این تمرینات پیلاتس نیاز به هیچ تجهیزات دیگری جز یک تشک نازک ورزشی (مت) ندارند. با انجام تمریناتی مانند حرکت پروانه، قسمت‌های خارجی ران‌های خود را تقویت می‌کنید تا مشکل زانوی ضربدری‌ اصلاح شود. حرکت پروانه باعث می‌شود که زانوهایتان را به سمت بیرون جهت دهید، و قدرت عضلاتتان را در جهت مخالف موقعیت زانوی ضربدری زیاد کنید.

برای این حرکت در حالی که پاهای خود را با فاصله بیش از عرض شانه‌ها از هم باز کرده‌ و پنجه‌ها با زاویه 45 درجه به سمت خارج قرار گرفته‌اند بیاستید. بازوهایی خود را در مقابل بدن خود از روی هم عبور داده (تقریبا حالت دست به سینه) و زانوهای خود را خم کنید تا ران‌ها با کف زمین موازی شود. در حالی که روی توپی‌های کف پاهای خود بلند می‌شوید فشار را روی پاشنه‌های خود انداخته و عضلات سرینی خود را فشرده کنید. در حالی که مچ دست‌هایتان را روی هم قرار داده‌اید، بازوهای خود را به سمت بیرون و بالای سر خود بچرخانید.

پیلاتس با حلقه

حلقه پیلاتس یا حلقه جادویی، معمولا یک حلقه سبک و نرم و تقریبا به اندازه فرمان اتومبیل، با دو دستگیره پلاستیکی در دو طرف می‌باشد که به کمک ان‌ها می‌توان حلقه را با پاها نگه داشت. تمرینات حلقه برای تقویت عضلات داخل و خارج ران موثر است.

برای تقویت عضلات خارج ران، با زانوهای کشیده به پهلو دراز بکشید. قسمت خارجی ساق‌های پای خود روی دسته‌های حلقه‌ها قرار دهید. حلقه را طوری قرار دهید که یکی از دسته‎های حلقه روی زمین قرار گرفته و دسته دیگر به سمت سقف باشد. پای راست خود را به سمت سقف برخلاف مقاومت حلقه بلند کنید. زانوی خود را طوری نگه دارید که به سمت روبرو باشد تا تمرین به صورت مناسبی انجام شود. اجازه ندهید زانو به سمت داخل برگردد. حرکت را برای طرف دیگر نیز تکرار کنید.

لانژ از بغل

حرکت لانژ از بغل روی عضلات همسترینگ و چهارسر کار می‌کند. پای خود را به عرض باسن باز کرده و بایستید، دستهایتان را در مقابل سینه خود قرار دهید. در یک وضعیت پایدار، یک گام بزرگ به سمت چپ خود بردارید. هنگامی که پای خود را به زمین می‌رسانید، زانوی خود را خم کرده و باسن خود  را به سمت عقب فشار دهید. هنگامی که احساس انقباض قوی‌ای در باسن خود کردید، بیاستید، پاهایتان را مجددا در وضعیت اولیه قرار داده و حرکت را برای سمت دیگر بدن نیز اجرا کنید. عقب و جلو رفتن را برای 10 تا 12 بار تکرار ادامه دهید. اگر می‌خواهید مقاومت بیشتری داشته باشید، یک توپ پزشکی در مقابل سینه خود نگه دارید.

اسنپ از کنار

برای انجام حرکت استپ از کنار ، نیاز به یک استپ یا چیزی شبیه آن دارید. به پهلوی راست خود در کنار استپ  قرار بگیرید در حالی که بازوهایتان را در مقابل سینه قرار داده‌اید. در یک وضعیت پایدار، پای راست خود را روی نیمکت قرار داده، فشار دهید و بدن خود را در هوا بلند کنید. هنگامی که پای راست شما صاف شد، برای یک ثانیه در همین حالت بمانید، حال پایین امده و حرکت را تکرار کنید. پس از 10 تا 12 تکرار، حرکت را برای طرف دیگر بدن نیز انجام دهید. می‌توانید مثل حرکت لانژ از بغل، برای افزودن فشار و مقاومت یک توپ ورزشی در مقابل سینه خود نگه دارید.

آبدوکسیون

اَبدوکسیون (abduction) دورکردن پاها از محور بدن با سیم‌کش، روی قسمت خارج ران و کنار باسن کار می‌کند. برای این کار مچ پای راست خود را در داخل حلقه متصل به سیم قرار دهید، در حالی که شانه چپتان نزدیک به وزنه‌های دستگاه است به پهلو در کنار دستگاه قرار بگیرید. با یک حرکت صاف و آرام، پا را از زمین بلند کرده و آن را به آرامی از سمت راست ، تا جایی که امکان دارد بالا بیاورید. حال پا را به آرامی پایین آورده و حرکت را تکرار کنید. پس از 10 تا 12 بار تکرار ، حرکت را در سمت دیگر نیز انجام دهید.

آبدوکسیون کنار

اَبدوکسیون پاها از محور بدن در حالت خوابیده، به این صورت انجام می‌شود که به پهلو دراز ‌کشیده‌ایم. روی پهلوی راست خود دراز بکشید در حالی که پاها روی هم قرار گرفته‌اند. در یک حالت پایدار، پای چپ خود را تا جایی که با زمین زاویه 45 درجه تشکیل دهد بلند کرده و برای یک ثانیه نگه دارید. به آرامی پای خود را پایین اورده، حرکت را 10 تا 20 با تکرار کرده و همین کار را با سمت دیگر بدن انجام دهید. برای افزودن فشار، هنگامی که پای خود را بلند می‌کنید می‌توانید یک دمبل روی ران خود نگه دارید.

نتیجه چیست؟ 


در سنین اولیه، باید منتظر بمانیم تا ببینیم آیا تغییر شکل وناهنجاری پاها(پا یا زانوی ضربدری) خود به خود اصلاح می‌شود یا نه، در این سنین تمرکز باید تصحیح موارد پاتولوزیک اساسی مانند کمبود کلسیم باشد. لازم است که  زانوها و پاهای کودک در فواصل منظم برای ارزیابی شدت علائم و پیشرفت آن معاینه شوند. از سوی دیگر، عمل جراحی نتایج خوبی در تصحیح و صاف کردن حالت پرانتزی یا ضربدری‌‌ پای کودک دارد.

به این پست امتیاز دهید.
هیچ رای ثبت نشده است