درمان درد لگن و باسن: بهبود دامنه حرکتی مفاصل و تقویت عضلات

لگن (مفصل ران) مفصل گوی و کاسه‌ای بسیار پایداری است. رباط‌ها و عضلات لگن پایداری این مفصل را افزایش می‌دهند تا لگن بتواند وزن بدن را تحمل کند. زمانی که در ناحیه لگن دچار درد می‌شوید، معمولاً فکر می‌کنید که درد از خود لگن نشأت می‌گیرد. اما این درد گاهی دردی ارجاعی از ناحیه پایین کمر، مفصل ساکروایلیاک یا شکم است. درد مربوط به مفصل ران ممکن است در لگن، کشاله ران، باسن یا زانو حس شود. با این توصیف تشخیص صحیح علت درد لگن برای ارائه درمانی موثر ضروری است. خوشبختانه، این درد با روش‌ها و تکنیک‌های طب فیزیکی و فیزیوتراپی و ورزش قابل درمان است.

بعضی مواقع درد لگن و باسن می‌تواند مزمن و بسیار دردناک باشد به طوری که فرد در هنگام نشستن و برخاستن و هنگام راه رفتن با مشکل مواجه باشد. لگن درد ممکن است نشانه‌ای از بروز بیماری‌های دیگر مانند آرتروز، بورسیت و ... باشد. درمان به موقع می‌تواند از پیشرفت بیماری و افزایش شدت درد جلوگیری نماید.

متخصصین ما در کیلینیک درد ماهان با استفاده از امکانات مجهز و مدرن مانند انواع فیزیوتراپی، طب سوزنی،مگنت تراپی، رادیوفرکوئنسی و تزریق prp قادر به درمان درد لگن و باسن شما هستند. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد روش‌های درمان لگن درد می‌توانید با شماره‌های 02188866619 - 02188866629 - 092188866632 تماس حاصل فرمائید.

دلایل مختلف درد لگن چیست؟


مفصل ران

ساییدگی مکرر یا آسیب‌دیدگی باعث دردناک شدن خود این مفصل گوی و کاسه‌ای می‌شود. بیماری‌های التهابی مفصل (آرتریت) شایع‌ترین علت درد لگن است. درد مربوط به مفصل ران (هیپ یا لگن) در کشاله ران، باسن، بخش خارجی ران یا زانو حس می‌شود.

لابروم مفصل ران

لابروم مفصل ران ساختاری غضروفی است که حفره مفصل را عمیق‌تر می‌کند. این غضروف در اثر آسیب‌دیدگی یا ساییدگی مکرر آسیب می‌بیند. آسیب‌دیدگی لابروم باعث صدا دادنی توام با درد می‌شود.

مشکلات تاندون و عضله

عضلات سرینی مفصل ران نقش مهمی در پایدار کردن مفصل دارند. چنانچه عضلات اطراف لگن به خوبی از آن حمایت نکنند، علاوه بر درد باسن و لگن، مشکل کشیدگی عضلات و تاندون‌ها نیز پیش می‌آید. تاندینوپاتی اصطلاحی تخصصی است که برای آسیب‌دیدگی تاندون به کار برده می‌شود.

التهاب بورس

التهاب بورس تروکانتر عارضه‌ای دردناک است که در نزدیکی تروکانتر بزرگتر ران یا در نزدیکی آن بروز می‌یابد. البته این تشخیص کمتر انجام می‌شود، چون بسیاری از موارد بورسیت از علل دیگری مانند تاندینوپاتی نشأت می‌گیرد.

درد ارجاعی پایین کمر

لگن و کمر بخش‌هایی از بدن هستند که تشخیص این که ناراحتی کدام یک باعث احساس درد در دیگری می‌شود، مانند مسئله مرغ و تخم‌مرغ بحث‌برانگیز است. سفتی و خشکی مفصل ران باعث می‌شود که هنگام انجام فعالیت‌هایی مانند نشستن، خم شدن یا بلند کردن اشیاء، بار بیشتری به پایین کمر منتقل شود. درد پایین کمر باعث درد ارجاعی لگن و ضعیف شدن عضلات باسن می‌شود. ضعف عضلانی به نوبه خود حمایت از پایین کمر را کاهش می‌دهد و این چرخه همچنان ادامه می‌یابد. برخی بیماران باید هم کمر و هم لگنشان تحت درمان قرار بگیرد تا مشکلشان برطرف شود.

سندرم پیریفورمیس

پیریفورمیس عضله پایدارکننده عمقی است که داخل تیزی ایلیاک (لگن) قرار دارد. این عضله از انتهایی‌ترین نقطه ستون فقرات شروع می‌شود و به بالای استخوان ران متصل می‌شود. سندرم پیریفورمیس پی‌آمد التهاب این عضله است که باعث تحت فشار قرار گرفتن عصب سیاتیک می‌شود. درد ناشی از سندرم پیریفورمیس غالباً بیشتر در لگن و باسن حس می‌شود، حال آن که درد سیاتیک معمولاً در پایین پا منتشر می‌شود.

دیگر علل درد لگن

درد استخوان لگن معمولاً در اثر فعالیت و حرکت کردن تشدید می‌شود. چنانچه فعالیت کردن سبب تشدید درد نشود، پزشک باید معاینه دقیقی را انجام دهد، چون ممکن است که درد ارتباطی به مفصل ران نداشته باشد یا لگن آسیب جدی‌تری دیده باشد.

درد لگن در کودکان


کودکان و نوجوانان دچار درد استخوان لگن و باسن باید به طور کامل معاینه شوند، چون بعضی از آسیب‌دیدگی‌های لگن فقط در بدن در حال رشد رخ می‌دهد. لغزش سر استخوان ران (اپیفیز) به جدا شدن توپ مفصل ران از استخوان ران در سر فوقانی (صفحه رشدی) در حال رشد استخوان گفته می‌شود. این عارضه در میان پسران 15 ـ 11 ساله شیوع بالاتری دارد و باعث درد باسن و لگن یا زانو می‌شود. راه رفتن غالباً باعث سفت و دردناک شدن مفصل ران می‌شود. بیماری پرتس یکی از علل لگن درد در کودکان است. سر استخوان ران به دلیل خون‌رسانی ضعیف تحلیل می‌رود. بیماری پرتس در بازه سنی 11 ـ 3 سالگی بروز می‌یابد و این بیماری شیوع بالاتری در میان پسران دارد. این عارضه راه رفتن را برای کودک دشوار می‌کند و همراه با احساس درد در ناحیه ران است.

درد لگن در بارداری


لگن درد یکی از عوارض شایع بارداری، به ویژه در سه ماهه سوم است. علت درد لگن در دوران بارداری این است که بدن در حال آماده کردن خود برای زایمان است. درد و ناراحتی غالباً بیشترین شدت را در سمتی دارد که جنین معمولاً در رحم به آن سمت قرار می‌گیرد. همچنین بدن در این دوران هورمون‌هایی را آزاد می‌کند که باعث شل و نرم شدن بافت‌های پیوندی می‌شود. در نتیجه مفاصل و رباط‌های بین استخوان‌های لگن به تدریج شل می‌شود. این استخوان‌ها باید نرم‌تر و منعطف‌تر شوند تا نوزاد بتواند از بدن مادر خارج شود. درد پایین کمر، سنگین‌تر شدن رحم و تغییرات وضعیت اندامی نیز به درد لگن دامن می‌زند.

تشخیص


پزشک برای تشخیص درد لگن و باسن، دستور آزمایش بر روی مایعات بدن و تصویربرداری را می‌دهد. آزمایش‌ها بر روی نمونه‌های خون، ادرار و مایع مفصلی انجام می‌شود. تصویربرداری‌های مفیدی که به تشخیص علت درد لگن کمک می‌کند، عبارت است از:

  •  رادیوگرافی
  •  سی تی اسکن
  •  ام آر آی
  •  سونوگرافی

روش‌های تصویربرداری فوق تصویر دقیقی را از استخوان‌ها، غضروف و بافت‌های دیگر بدن به دست می‌دهد.

درد لگن به عنوان یک فوریت اورژانسی


چنانچه درد ناحیه لگن بیشتر از چند روز طول کشید، حتماً به پزشک مراجعه کنید تا ایشان طرح درمانی مناسبی را برای مدیریت درد و درمان عارضه توصیه کنند. البته در صورت خونریزی یا دیده شدن استخوان یا عضله، صدا دادن مفصل یا عدم تحمل وزن باید به سرعت به اورژانس مراجعه کنید. بدشکل یا متورم شدن مفصل یا احساس درد شدید نیز نیاز به اقدام فوری دارد.  چنانچه درد لگن با موارد زیر همراه باشد، باید به سرعت به پزشک مراجعه کنید:

  •  ورم
  •  حساسیت به لمس
  •  احساس ناراحتی
  •  گرم بودن لگن
  •  قرمزی

علائم فوق نشانه ابتلا به عارضه‌ای جدی، مانند آرتریت سپتیک است که با عفونت مفصل همراه است. اگر آرتریت سپتیک به موقع درمان نشود، مشکل بدشکلی مفاصل و آرتروز پیش می‌آید.

برای درمان لگن درد چه باید کرد؟


استراحت

به بیمار توصیه می‌شود که از خم کردن مکرر مفصل ران و فشار آوردن مستقیم روی لگن خودداری کند. به سمت دردناک نخوابد و برای مدتی طولانی ننشیند.

مصرف مسکن

مصرف مسکن‌های بدون نسخه، مانند استامینوفن (تایلنول و اقلام مشابه)، ایبوپروفن (ادویل، مورتین IB و اقلام مشابه) و سدیم ناپروکسین (الیو) درد ناحیه لگن را تسکین می‌دهد.

گرما یا سرما درمانی

چند تکه یخ یا کیسه سبزیجات منجمد پیچیده شده در حوله را روی لگن دردناک بگذارید. بالعکس دوش یا حمام آب گرم نیز عضلات را برای تمرین‌های کششی آماده می‌کند تا درد با انجام این تمرین‌ها کاهش یابد. اگر درمان‌های خانگی و خودمراقبتی کمکی به تسکین درد نکند، باید به پزشک مراجعه کرد.

فیزیوتراپی

طب فیزیکی غالباً بهترین روش برای درمان لگن درد است. برنامه‌های آب درمانی عوارض آرتریت را به نحو موثر برطرف می‌کند و استرس و فشار ناشی از تحمل وزن را کاهش می‌دهد. به علاوه ورزش سبک کمک قابل توجهی به بیماران دچار آرتریت می‌کند. حرکات حمل وزنه‌های سبک، دوچرخه ثابت و پیاده‌روی توانایی حرکتی و انعطاف‌پذیری را افزایش می‌دهد و مفصل ران تقویت می‌کند.

شاک ویوتراپی

شاک ویوتراپی برون اندامی (ESWT) لگن درد ناشی از التهاب تاندون را برای مدتی طولانی تسکین می‌دهد. در این روش امواج صوتی پرتوان روی زانو متمرکز می‌شود تا آسیب‌های بسیار جزئی ایجاد شود. این آسیب‌ها فرایند رگ‌زایی را تحریک می‌کند و با افزایش اکسیژن‌رسانی و خون‌رسانی به ناحیه آسیب دیده یا استخوان و بافت بیمار، سازوکارهای طبیعی ترمیمی بدن را برمی‌انگیزد.

تحریک الکتریکی عصب

تحریک الکتریکی (TENS) یکی از روش‌های تسکین درد باسن و لگن است. در این روش گردش خون افزایش می‌یابد و عصب‌های مولد درد آرام می‌شود.

طب سوزنی

بیمارانی که از لگن درد رنج می‌برند، می‌توانند از طب سوزنی نیز برای کاهش درد کمک بگیرند. متخصص سوزن‌هایی به باریکی مو را در لگن فرو می‌کند تا درد کمتر شود. چینیان باستان معتقدند که با برقراری تعادل بین انرژی‌های مثبت و منفی بدن، درد از بین می‌رود، در این میان طب سوزنی روشی موثر برای برقراری این تعادل است. پزشکان مدرن نیز باور دارند که طب سوزنی نقاط فشاری را تحریک می‌کند و باعث آزاد شدن اندورفین می‌شود. طب سوزنی درد باسن و لگن بسیاری از بیماران، را صرف نظر از علت آن، تسکین داده است.

ماساژ

ماساژ علاوه بر ایجاد یک حس خوب، درد را نیز تسکین می‌دهد. متخصص ماساژ درمانی با حرکت دادن موزون و مناسب دست روی بدن، گردش خون را افزایش می‌دهد. ماساژ در ورزش روشی است که ورزشکاران به وسیله آن بدن خود را پیش از تمرین گرم می‌کنند تا حین تمرین دچار آسیب‌هایی مانند کشیدگی عضلات نشوند. همچنین عضلات را باید پس از ورزش کردن ماساژ داد تا خون و اکسیژن به عضلات برسد و مواد زائد حاصل از سوخت و ساز بدن را با خود ببرد. همچنین ماساژ دادن گردش خون را در عضلات بهبود می‌دهد و مواد مغذی‌ای را که عضلات پس از یک تمرین سخت به آن نیاز دارند، به آنها می‌رساند.

مگنت‌تراپی

با انجام مگنت‌تراپی برای درمان لگن درد، گردش خون در ناحیه لگن و باسن افزایش یافته و منجر به بالارفتن رسیدن اکسیژن‌ و مواد مغذی به مفصل لگن می‌شود. در نتیجه به غضروف لگن به سرعت ترمیم می‌یابد.

لیزر درمانی

لیزر روشی ایمن، موثر، غیرتهاجمی و بدون درد برای مدیریت درد و بازیابی دامنه حرکتی پس از بروز مشکلات فرسایشی لگن است. تمام بیماران، بدون استثناء واکنش مناسبی به درمان نشان می‌دهند و دردشان پس از چند جلسه درمان تخفیف قابل ملاحظه‌ای می‌یابد. مزیت شاخص لیزرتراپی کاهش التهاب یا ورم است است که به نوبه خود عملکرد کلی را بهبود می‌دهد.

تزریق

گاهی اوقات کورتیکواستروئید برای کاهش التهاب و تسکین درد تزریق می‌شود. متخصص دارو را مستقیماً در مفصل ران تزریق می‌کند. لازم به ذکر است که عوارض جانبی ناشی از تزریق کورتیکواستروئید کمتر از مصرف خوراکی این دارو است. تزریق کورتیکواستروئید را می‌توان در وقفه‌های زمانی مختلف تکرار کرد. هیالورونان (Synvisc ، Euflexxa) دارویی غیراستروئیدی است که برای لغزنده و روان کردن مفصل تزریق می‌شود.

رادیوفرکوئنسی

درمان‌های دارویی یا غیردارویی روشی موثر برای مدیریت درد باسن و لگن ناشی از آرتروز مزمن نیستند. نوروتومی رادیوفرکوئنسی (RF) بر روی شاخه‌های مفصلی، جایگزینی مناسب برای مدیریت درد مزمن ناشی از آرتروز لگن است. رادیوفرکانسی بر این اصل استوار است که بریدن عصب‌های مربوط به ساختار دردناک درد را از بین می‌برد و به بازیابی عملکرد کمک می‌کند. آر اف درمانی دو مرحله‌ای است. نخستین مرحله تشخیصی است و در آن داروی بی‌حسی اطراف شاخه‌های مفصلی تزریق و عصب‌های مربوطه تحریک می‌شود. چنانچه درد پس از این تزریق تشخیصی آرام شود، درمان قطع کردن عصب با امواج رادیوفرکانسی انجام می‌شود. اگر درمان موفقیت‌آمیز باشد، درد برای چند ماه ساکت می‌شود.

تزریق پلاسمای غنی شده با پلاکت

تزریق پلاسمای سرشار از پلاکت (PRP) به روشی پرطرفدار برای درمان عارضه‌های مربوط به لگن درد مزمن، مانند بورسیت، تبدیل شده است. در درمان پی آر پی از فاکتورهای رشدی استفاده می‌شود که از خون خود بیمار گرفته شده است. تزریق پلاسمای غنی شده فرایند التیام‌بخشی طبیعی بدن و رشد بافت‌های جدید را در ناحیه آسیب دیده تحریک می‌کند. براساس یک پژوهش جدید، تزریق پی آر پی روشی موثرتر و با اثرگذاری طولانی‌تر از تزریق کورتیزون برای درمان بورسیت شدید و مزمن لگن است.

ورزش درمانی

ورزش درمانی با شدت متوسط تحت نظارت پزشک بخش جدانشدنی از طرح درمانی آرتروز لگن است. مفاصلی که مرتب ورزش داده نشوند، به مرور خشک و دردناک می‌شوند. فعالیت‌هایی مانند پیاده‌روی، شنا یا باغبانی کمک می‌کند که استخوان‌ها قوی و مفاصل نرم بماند و به این ترتیب خشکی و سفتی مفصل برطرف شود. ورزش‌های کم برخورد باعث ساییدگی مفصل نمی‌شود. هرچند ورزش کردن گاهی موجب ناراحتی بیمار می‌شود، اما ورزش مناسب مواد مغذی را به غضروف‌ها می‌رساند، عضلات را تقویت می‌کند و عمر مفاصل را افزایش می‌دهد.

چه زمانی باید جراحی برای درمان درد لگن انجام شود؟

چنانچه لگن شکسته باشد، برای ثابت نگه داشتن آن باید جراحی انجام شود. جراحی تعویض مفصل ران احتمالاً متداول‌ترین جراحی تعویض مفصل است و بر روی بیمارانی انجام می‌شود که آرتریت پیشرونده تواناییشان را برای انجام فعالیت‌های روزمره مختل کرده باشد. بازسازی سطح مفصل جایگزینی برای جراحی تعویض مفصل است. آرتروسکوپی مفصل ران نیز به روشی پرکاربرد برای ارزیابی و درمان آسیب‌های مفصل ران، شامل پارگی غضروف و لابروم، وجود اجسام شناور داخل مفصل و آرتریت اولیه، تبدیل شده است.