معالجه اسکولیوز، بیماری مادرزادی کجی ستون فقرات با حرکات اصلاحی

انحراف ستون فقرات (Scoliosis) کج شدن ستون فقرات به یک سمت است که غالباً در دوران رشد و قبل از بلوغ اتفاق می‌افتد. در حالی که کجی ستون فقرات ممکن است باعث ابتلا به بیماری‌هایی مانند فلج مغزی و دیستروفی عضلانی شود اما علت ابتلا به اسکولیوز هنوز مشخص نیست.

بیشتر موارد ابتلا به انحراف ستون فقرات، خفیف هستند اما برخی کودکان دچار ناهنجاری‌هایی در ستون فقرات خود می‌شوند که با رشد آنها تشدید می‌شود. انحراف شدید ستون فقرات می‌تواند باعث ناتوانی فرد شود. انحراف بسیار شدید ستون فقرات می‌تواند فضای قفسه سینه را کاهش داده و در عملکرد صحیح ریه‌ها اختلال ایجاد کند.

کودکانی که به انحراف خفیف ستون فقرات مبتلا هستند باید به دقت تحت نظارت باشند، معمولاً از آنها به وسیله اشعه ایکس عکس‌برداری می‌شود تا شدت انحراف مشخص شود. در بسیاری از موارد نیازی به انجام اقدامات درمانی نیست. برخی کودکان باید از بریس استفاده کنند تا انحراف ستون فقرات آنها تشدید نشود. برخی دیگر ممکن است نیاز به انجام عمل‌های جراحی داشته باشند تا از شدت یافتن بیماری آنها جلوگیری شده و در مواد ابتلا به اسکولیوزیس شدید، کمر آنها صاف شود.

درمان اسکولیوز یا انحنای ستون فقرات، به شکل‌های مختلف انجام می‌شود. در این حالت معالجه تحت نظر پزشک باتجربه و متبحر و در نتیجه انتخاب بهترین گزینه درمانی، به شما در رفع هر چه سریع‌تر مشکل کمک شایانی می‌کند. درباره روش‌های درمانی مختلف می‌توانید از دکتر غفرانی، متخصص آنستزیولوژی و درد در کلینیک درد ماهان راهنمایی بخواهید. برای رزرو وقت ملاقات با شماره تلفن 02188866619 - 02188866629 - 092188866632  تماس حاصل فرمایید.

انواع اسکولیوز


انحراف ستون فقرات به دو دسته عمومی تقسیم می‌شود:

 انحراف ساختاری ستون فقرات

انحراف ساختاری ستون فقرات شایع‌ترین نوع اسکولیوز است. در این نوع از انحراف، ستون فقرات علاوه بر این که چرخش پیدا می‌کند، به سمت طرفین نیز کج می‌شود. این نوع از انحراف ستون فقرات بر ساختار ستون فقرات تأثیر گذاشته و اگر تحت درمان قرار نگیرد ممکن است دائمی شود.

معمولاً انحراف ساختاری ستون فقرات بیماری خطرناکی است زیرا به خودی خود صاف نمی‌شود و ممکن است باعث ایجاد ناهنجاری‌های دیگر در ستون فقرات نیز شود.

 انواع انحراف‌های ساختاری ستون فقرات

انحراف ساختاری ستون فقرات چندین نوع دارد که عبارتند از:

  • انحراف آیدیوپاتیک ستون فقرات

از هر 10 نفر مبتلا به انحراف ستون فقرات، 8 مورد از آنها به انحراف آیدیوپاتیک ستون فقرات دچار هستند. این نوع کجی ستون فقرات معمولاً در دوران نوجوانی ایجاد می‌شوند اما ممکن است زودتر و در دوران کودکی و نوزادی نیز ایجاد شوند. علت ابتلا به انحراف آیدیوپاتیک ستون فقرات تاکنون مشخص نشده است. برخی تحقیقات نشان می‌دهند که عوامل ژنتیکی در ابتلا به این عارضه نقش دارند البته برخی عوامل دیگر نیز ممکن است احتمال ابتلا به این نوع انحراف ستون فقرات را افزایش دهند که هنوز تحت مطالعه قرار دارند.

  • انحراف دیژنراتیو ستون فقرات

انحراف دیژنراتیو ستون فقرات (اسکولیوزیس بزرگسالی) یک عارضه شایع است که در بزرگسالی و به دلیل تحلیل مفاصل در ستون فقرات ایجاد می‌شود.

  • انحراف عصبی عضلانی ستون فقرات

انحراف عصبی عضلانی ستون فقرات در افرادی که نمی‌توانند به دلیل ابتلا به بیماری‌های عصبی عضلانی مانند دیستروفی عضلانی یا فلج مغزی راه بروند اتفاق می‌افتد. به این نوع کجی ستون فقرات، انحراف میوپاتیک ستون فقرات نیز گفته می‌شود.

  • انحراف مادرزادی ستون فقرات

انحراف مادرزادی ستون فقرات زمانی که نوزاد در رحم مادر قرار دارد ایجاد می‌شود و یک بیماری نادر است که در یک نفر از هر 10000 نفر دیده می‌شود. این عارضه می‌تواند به دلیل وجود ناهنجاری‌های مهره‌ای یا علل دیگر شکل گیرد. در بیشتر موارد می‌توان انحراف ستون فقرات را با انجام عمل‌های جراحی اصلاح کرد.

انحراف غیر ساختاری ستون فقرات

انحراف غیر ساختاری ستون فقرات نیز نوعی انحراف عملکردی محسوب می‌شود که علل ابتلا به آن زودگذر بوده و فقط باعث انحراف و کجی ستون فقرات به سمت طرفین می‌شود (باعث چرخش ستون فقرات نمی‌شود). ساختار ستون فقرات هنوز عادی است.

اگر فرد مبتلا به انحراف غیر ساختاری ستون فقرات به سمت جلو خم شده یا دراز بکشد، احتمال از بین رفتن این وضعیت وی افزایش می‌یابد.

 علت اسکولیوزیس و انحراف ستون مهره‌ها


پزشکان هنوز علت ابتلا به شایع‌ترین نوع انحراف ستون فقرات را نمی‌دانند – البته به نظر می‌رسد عوامل ژنتیکی در ابتلا به این عارضه مؤثر هستند زیرا این ناهنجاری در اعضای خانواده دیده می‌شود. انواع نادر انحراف ستون فقرات ممکن است به دلایل زیر ایجاد شوند:

  • بیماری‌های عصبی عضلانی مانند فلج مغزی یا دیستروفی عضلانی
  • نقایص مادرزادی که بر رشد استخوان‌های ستون فقرات تأثیر می‌گذارند
  • آسیب‌دیدگی‌ها و عفونت‌های ستون فقرات

انحراف ستون فقرات با چه علائمی همراه است؟


افراد معمولی متوجه وجود انحراف خفیف در ستون فقرات نمی‌شوند. اگر انحراف افزایش یابد ممکن است علائم و نشانه‌های آن نیز آشکار شوند.

 علائم اولیه ابتلا به انحراف ستون فقرات

در اغلب اوقات فرد به دلیل برخی تغییرات جزئی یا نظرات، متوجه وجود انحراف در ستون فقرات خود می‌شود. به عنوان مثال:

  • لباس‌ها در بدن فرد به درستی فیت نمی‌شوند یا تقارن آنها از بین می‌رود

والدین، دوستان یا حتی فرد مبتلا به انحراف ستون فقرات ممکن است متوجه این موضوع شوند که تی شرت یا بلوز نامتقارن به نظر می‌رسد که باعث ایجاد انگیزه برای بررسی‌های بیشتر می‌شود.

  • مشاهده انحراف جانبی در هنگام استحمام

به عنوان مثال، ممکن است والدین انحراف ستون فقرات فرزند خود را در کنار استخر یا ساحل مشاهده کرده و متوجه آن شوند.

حتی اگر این عدم تقارن تازه کشف‌شده جزئی باشد، باید توسط پزشک معاینه شود زیرا درمان انحراف ستون فقرات در مراحل اولیه به مراتب ساده‌تر است.

علائم انحراف متوسط تا شدید

برخی علائم شایع ابتلا به انحراف متوسط تا شدید ستون فقرات عبارتند از:

  • تغییر نحوه راه رفتن

زمانی که ستون فقرات به طور غیر عادی چرخش می‌یابد یا به یک سمت کج می‌شود، ممکن است باعث ناترازی لگن شده که در نحوه راه رفتن فرد تأثیر می‌گذارد. عضلات به دلیل این که باید این عدم تعادل ناشی از نامتقارن بودن لگن و پاها را جبران کنند زودتر خسته می‌شوند. ممکن است فرد متوجه شود که در هنگام راه رفتن یک دست او با لگن تماس پیدا می‌کند و دست دیگر نه.

  • کاهش دامنه حرکتی

ناهنجاری‌های ناشی از چرخش ستون فقرات باعث افزایش سختی و سفتی بدن شده و انعطاف‌پذیری ستون فقرات برای خم شدن را کاهش می‌دهد.

  • درد

اگر انحراف زیاد شود، عضلات کمر ممکن است دچار درد و اسپاسم شوند. التهاب موضعی نیز ممکن است در اطراف عضلات کشیده شده ایجاد شود که باعث ایجاد درد می‌شود. این احتمال نیز وجود دارد که دیسک‌های بین مهره‌ای و مفاصل فاست به دلیل تحمل بار زیاد شروع به تحلیل کنند.

  • کاهش عزت نفس

این علامت معمولاً توسط ناظران بیرونی مورد توجه قرار نمی‌گیرد اما یک عامل مهم برای افرادی است که دچار ناهنجاری‌های شدید در ستون فقرات خود هستند. این تفاوت به خصوص برای جوانانی که می‌خواهند با دوستان خود تناسب داشته باشند می‌تواند شرایطی پر از استرس و افسردگی ایجاد کند. نامناسب بودن لباس یا استفاده آر بریس‌هایی که روی کمر فرد جلب توجه می‌کنند ممکن است باعث ناراحتی و ایجاد محدودیت‌های حرکتی برای وی شود.

احتمال پیشروی انحراف ستون فقرات به حدی که باعث مرگ شود بسیار کم است اما این احتمال وجود دارد. معمولاً قبل از پیشروی این عارضه در این حد می‌توان به کمک عمل‌های جراحی از آن جلوگیری کرد.

 عواملی که احتمال ابتلا به انحراف ستون فقرات را افزایش می‌دهند


عواملی که احتمال ابتلا به شایع‌ترین نوع اسکولیوز را افزایش می‌دهند عبارتند از:

  • سن: معمولاً علائم و نشانه‌های ابتلا به این عارضه در دوران رشد و قبل از بروز دیده می‌شوند
  • جنسیت: با این که احتمال ابتلا به انحراف خفیف ستون فقرات در دختران و پسران برابر است، اما دختران بیشتر در معرض تشدید این عارضه بوده و بیشتر به درمان نیاز پیدا می‌کنند.
  • سابقه خانوادگی: انحراف ستون فقرات ممکن است عامل ارثی داشته باشد اما بیشتر افراد مبتلا به انحراف ستون فقرات در اعضای خانواده خود سابقه ابتلا به این عارضه را نداشته‌اند.

 عوارض کجی ستون فقرات


با این که بیشتر افراد به انحراف خفیف ستون فقرات مبتلا می‌شوند اما ممکن است ابتلا به این عارضه عوارضی داشته باشد که برخی از آنها عبارتند از:

  • آسیب‌دیدگی قلب و ریه

در صورت ابتلا به انحراف شدید ستون فقرات ممکن است دنده‌ها به ریه‌ها و قلب فشار وارد کنند و نفس کشیدن را برای فرد دشوارتر کرده و عمل پمپاژ قلب با مشکل مواجه شود.

  • مشکلات کمر

بزرگسالان مبتلا به انحراف ستون فقرات نیز مانند کودکان ممکن است بیش از سایر افراد عادی جامعه به کمر درد مزمن مبتلا شوند.

  • ظاهر

با تشدید انحراف ستون فقرات، ممکن است تغییرات مانند نابرابری شانه‌ها، دنده‌های بیرون زده، لگن نامتقارن و جابجایی و کج شدن کمر و بدن بیشتر جلب توجه کند. افراد مبتلا به انحراف ستون فقرات ممکن است نسبت به ظاهر خود خجالت بکشند.

 تشخیص


پزشک در وهله اول، سوابق پزشکی فرد را به دقت مورد بررسی قرار داده و از و سؤالاتی در مورد دوران رشدش می‌پرسد. در هنگام انجام معاینات بالینی، پزشک ممکن است از کودک بخواهد که ایستاده و سپس از کمر به سمت جلو خم شود و دست‌های خود را شل نگه دارد تا بفهمد که آیا دنده‌ها برجستگی دارند یا نه.

ممکن است پزشک معاینات نورولوژیکی را برای ارزیابی موارد زیر انجام دهد:

  • ضعف عضلانی
  • بیحسی
  • رفلاکس های غیرعادی

 آزمایش‌های تصویری

عکس‌برداری به وسیله اشعه ایکس می‌تواند به تأیید تشخیص ابتلا به کجی ستون فقرات کمک کرده و شدت انحراف ستون فقرات را مشخص کند. اگر پزشک نسبت به ابتلا به بیماری‌های زمینه‌ای مانند تومور شک داشته باشد ممکن است دستور انجام آزمایش‌های تصویری بیشتری مانند ام آر آی را نیز بدهد.

 درمان انحراف ستون فقرات کمر و گردن


بیشتر افراد مبتلا به انحراف خفیف ستون فقرات نیازی به انجام اقدامات درمانی و استفاده از بریس یا کمربندهای طبی ندارند. افراد مبتلا به انحراف خفیف ستون فقرات ممکن است هر 4 تا 6 ماه یک مرتبه چک آپ شده تا تغییرات انحراف ستون فقرات آنها مورد بررسی و ارزیابی قرار گیرد.

با این که راهنمایی‌هایی برای انحراف‌های خفیف، متوسط و شدید وجود دارد اما تصمیم‌گیری در مورد انجام اقدامات درمانی یک تصمیم‌گیری شخصی است. برخی عوامل که می‌توانند به تصمیم‌گیری کمک کنند عبارتند از:

  • جنسیت: احتمال پیشروی این عارضه در دختران بیش از پسران است.
  • شدت انحراف: احتمال بدتر شدن وضعیت انحراف‌های شدیدتر به مرور زمان بیشتر است
  • الگوی انحراف: احتمال بدترشدن وضعیت انحراف‌های دوگانه که به آنها انحنای S- شکل گفته می‌شود بیش از انحناهای C- شکل است.
  • محل انحراف: انحراف‌های مرکزی (صدری) در ستون فقرات بیش از انحراف‌های فوقانی یا تحتانی ستون فقرات ممکن است شدیدتر شوند.
  • بلوغ: اگر رشد استخوان‌های کودک متوقف شده باشد، احتمال پیشروی و تشدید این عارضه کاهش می‌یابد. این بدان معنا است که استفاده از بریس‌ها برای کودکانی که هنوز رشد استخوانی آنها ادامه دارد مؤثرتر واقع می‌شود.

گزینه‌های مختلف درمانی برای این عارضه عبارت‌اند از:

 بریس‌ها

اگر کودک شما که به انحراف متوسط ستون فقرات مبتلا است هنوز در حال رشد است ممکن است پزشک استفاده از بریس یا کمربند طبی را برای وی توصیه نماید. استفاده از بریس، انحراف ستون فقرات را درمان نمی‌کند یا آن را برنمی‌گرداند اما معمولاً از پیشروی بیشتر آن جلوگیری می‌کند.

متداول‌ترین نوع بریس از پلاستیک ساخته شده است و طوری طراحی شده است که با بدن سازگاری دارد. این بریس‌ها در زیر لباس مشخص نیستند و در زیر بغل و اطراف دنده‌ها و قسمت پایین کمر و لگن قرار می‌گیرند.

بیشتر بریس‌ها را باید شبانه روز استفاده کرد. اثر بخشی بریس‌ها با استفاده بیشتر از آنها افزایش می‌یابد. کودکانی که از بریس استفاده می‌کنند می‌توانند در بیشتر فعالیت‌ها مشارکت داشته باشند و محدودیت‌های کمتری دارند. در صورت لزوم، کودکان می‌توانند در هنگام ورزش کردن یا انجام فعالیت‌های فیزیکی دیگر این بریس‌ها را در آورند.

استفاده از بریس‌ها پس از توقف رشد استخوانی قطع می‌شود. این معمولاً زمانی اتفاق می‌افتد که:

  • حدود دو سال پس از شروع قاعدگی دختران
  • زمانی که پسران نیاز پیدا می‌کنند که روزانه صورت خود را اصلاح کنند
  • زمانی که تغییری در قد فرد ایجاد نشود

 افزایش قدرت، انعطاف‌پذیری و دامنه حرکتی با ورزش

برخی کارها را می‌توان برای تقویت عضلات و جلوگیری از تشدید انحراف ستون فقرات و جلوگیری از افزایش درد انجام داد. درمان‌های فیزیکی و ورزش درمانی و آب درمانی می‌توانند مؤثر واقع شوند و کایروپرکتیک نیز به کاهش درد کمک می‌کند.

  • با یک متخصص فیزیوتراپی صحبت کنید تا یک برنامه ورزشی تقویتی برای عضلات شما داده تا انعطاف‌پذیری کمر شما را حفظ شود.
  • آب درمانی می‌تواند فشار را از روی مفاصل بردارد و به شما این امکان را بدهد که بر تقویت عضلات کمر خود بدون حضور قدرت جاذبه زمین تمرکز کنید
  • متخصص کاریروپرکتیک به افزایش انعطاف‌پذیری عضلات و کاهش درد کمک می‌کند.

چند مورد از حرکات اصلاحی مؤثر برای درمان اسکولیوز عبارت‌اند از:

با کشش بدن و دست‌ها و پاهای خود یک V معکوس بسازید، لگن را تا آنجا که می‌توانید به سمت عقب فشار دهید. شما می‌توانید حالت 8 سلام بر خورشید را مرجع خود قرار دهید.

این حرکت به صورت زیر انجام می‌شود:

  • پاهای خود را بیش از عرض شانه باز کرده و بایستید و دستان خود را به سمت بیرون بکشید.
  • دست سمت سالم بدن را پایین ببرید تا به مچ پای همان طرف بدن برسد
  • می‌توانید مچ پای خود را به مدت 30 ثانیه با دست گیرید تا اثربخشی تمرین افزایش یابد.
  • به طور متناوب این حرکت را با خم کردن 90 درجه زانوی سالم و کشش مشابه انجام دهید.

این یک تمرین ساده برای کمک به درمان انحراف ستون فقرات است.

نخست، در حالت ایستاده پاهای خود را به هم بچسبانید و هر دو دست را بالای سر خود کشیده و در یکدیگر قفل کنید. مطمئن شوید که همه انگشتان دست به جز انگشت اشاره در هم قفل شده‌اند. انگشتان اشاره را بکشید. در حالی که دستان خود را بالا برده‌اید و در هم قفل کرده‌اید، نفس عمیق بکشید.

حالا، نفس خود را خارج کرده و به آرامی به سمت راست خم شوید. زمانی که به سمت راست خم شدید چند ثانیه صبر کنید و به آرامی 6 نفس عمیق بکشید. سپس به حالت اولیه و مرکزی برگردید.

این تمرین را برای سمت چپ نیز انجام داده و برای هر طرف از بدن 5 مرتبه تکرار کنید.

 غذاهای مقوی بخورید

برای حفظ قدرت، راست‌قامتی و سلامت مهره‌ها و استخوان‌های دیگر بدن باید به طور منظم و مرتب غذاهایی که سرشار از مواد معدنی و ویتامین‌ها هستند میل کنید. کلسیم، منیزیم و فسفر، شبکه معدنی استخوان‌ها (از جمله ستون فقرات) را شکل داده و کمبودهای غذایی ممکن است منجر به ضعف و شکننده شدن (پوکی) استخوان منجر شوند. زمانی که مهره شروع به شکستن کرد، ستون فقرات به یک سمت خم شده و باعث ابتلا به انحراف ستون فقرات بزرگسالی دیژنراتیو می‌شود. ویتامین دی نیز یک ماده مقوی مهم برای تقویت استخوان‌ها است زیرا برای جذب کلسیم در روده لازم است. کمبود ویتامین دی باعث نرمی استخوان (ریکت در کودکان یا استئومالاسی در بزرگسالان) می‌شود که به راحتی باعث ایجاد انحراف ستون فقرات و ناهنجاری‌های استخوانی می‌شود.

  • منابع غذایی سرشار از کلسیم عبارتند از: کلم سبز، کلم پیچ، اسفناج، ساردین، توفو، محصولات لبنی، بادام و کنجد
  • اگرچه بسیاری از افراد از قرار گرفتن در معرض نور خورشید حذرمی کنند اما نور خورشید باعث تولید ویتامین دی از طریق پوست می‌شود. ویتامین دی در بسیاری از غذاها نیز یافت می‌شود اما بهترین منبعان ماهی چرب (سالمون، تون و خاویاری)، روغن‌های ماهی، جگر گاو، پنیر سخت و زرده تخم مرغ است.

سایر روش‌ها

 تحریک الکتریکی عضلات نیز ممکن است در مورد انحراف ستون فقرات مؤثر باشد. علاوه بر این باید متذکر شد در برخی از موارد که اسکولیوز بسیار شدید و سخت است و با روش‌های معمول، تغییری در آن ایجاد نشده، جراحی به عنوان آخرین راه حل برای رفع این مشکل مطرح می‌شود.

اسکولیوز و بارداری


تصمیم برای بچه‌دار شدن یک تصمیم عالی است اما برای زنان مبتلا به انحراف ستون فقرات، بارداری و زایمان اغلب با اضطراب همراه است. بسیاری ممکن است از باردارشدن این زنان تعجب کنند.

در ادامه برخی سؤالات متداول در این زمینه بررسی می‌شود:

 آیا می‌توان در صورت ابتلا به انحراف ستون فقرات، باردار شد؟

ابتلا به انحراف ستون فقرات معمولاً باعث می‌شود که زنان از باردار شدن پرهیز کنند. بسیاری از زنان از عوارض آن، نقص‌های مادرزادی و حتی مشکلات باروری می‌ترسند اما دهه‌ها تحقیق نشان می‌دهد که نگرانی آنها بی‌اساس است.

دانشمندان بر این عقیده‌اند که ابتلا به انحراف ستون فقرات مشکل خاصی در بارداری، زایمان و جنین ایجاد نمی‌کند. به نظر نمی‌رسد که انحراف ستون فقرات باعث کاهش باروری، یا افزایش احتمال سقط جنین یا ایجاد نقایص مادرزادی شود. حتی زنانی که عمل فیوژن انجام داده‌اند هم می‌توانند باردار شوند.

 آیا نوزاد هم ممکن است دچار انحراف ستون فقرات شود؟

انحراف ستون فقرات ممکن است ارثی باشد. اعضای خانواده حدود 30 درصد از افراد مبتلا به انحراف ستون فقرات به این عارضه دچار هستند.

هنوز، ابتلا به کجی ستون فقرات باعث نمی‌شود که حتماً فرزند شما هم به این عارضه مبتلا شود. فقط حدود یک‌سوم کودکانی که والدین آنها اسکولیوز دارند ممکن است دچار انحراف ستون فقرات شوند. همچنین احتمال کج شدن ستون فقرات به جنسیت نیز بستگی دارد و در کودکان دختر بیش از پسران شایع‌تر است.

 آیا ابتلا به انحراف ستون فقرات باعث پیچیده شدن زایمان می‌شود؟

پزشکان به طور معمول زنان مبتلا به انحراف ستون فقرات را تحت سزارین قرار می‌دهند اما با افزایش تمایل زنان به زایمان طبیعی، خانم‌ها می‌توانند بدون وجود مشکل غیرعادی و به طور موفقیت‌آمیز وضع حمل کنند.

در بیشتر موارد وضع حمل زنان مبتلا به انحراف ستون فقرات مشابه زنان معمولی است اما تفاوت‌هایی وجود دارد که عبارتند از:

  • مادران آبستن ممکن است به دلیل انحراف لگن و به دلیل وضعیت غیر عادی کودک دچار مشکل شوند
  • زنان ضعیف شده به دلیل ابتلا به انحراف ستون فقرات ممکن است در هنگام وضع حمل فشار بیشتری را تحمل کنند
  • ابتلا به انحراف ستون فقرات باعث ایجاد اشکال در تزریق اپیدورال می‌شود به خصوص برای افرادی که عمل جراحی فیوژن ستون فقرات را هم انجام داده‌اند.

زنان باردار مبتلا به انحراف ستون فقرات باید قبل از زایمان با پزشک خود در مورد مدیریت درد و وضع حمل مشورت کنند.

به این پست امتیاز دهید.
هیچ رای ثبت نشده است