آسیب دیدگی های زانو بسیار دردناک می‌باشند اما متاسفانه بسیار رایج هستند، بویژه در ورزشکاران و افرادی که مفصل‌های ضعیفی دارند. پارگی مینیسک یا داشتن قطعات سست در مفصل زانو میتواند باعث حالتی بنام <زانوی قفل شده> شود، که به طور دردناکی باعث محدود شدن حرکت مفصل زانو می‌شود. همچنین اگر مفصل درون زانو گیر کند زانوی شما به طور فیزیکی قفل می‌شود. اگر آسیب دیدگی زانو دارید باید هر چه سریع تر به پزشک مراجعه کنید.
قفل شدن زانو به وضعیتی گفته می‌شود که پا در یک موقعیت قفل می‌شود به طوری که خم یا راست کردن آنها غیر ممکن می‌شود.این وضعیت ممکن است فقط چند ثانیه طول بکشد و ممکن است بیشتر به طول بینجامد.همه‌ی اینها بستگی به این دارد که علت این مشکل چیست.
قفل شدگی واقعی زانو
مفصل زانو برای انعطاف و حرکت به سمت بالا و پایین (خم شدن و دراز شدن) و چرخش به مقدار محدود طراحی شده است. اگر چیزی درون این مفصل گیر کند، حرکت مفصل محدود می‌شود و پا قفل می‌شود. در این حالت، فرد احساس می‌کند زانو به طور کامل مسدود شده است و نمی‌تواند به هیچ وجه حرکت کند.
عموماً برای فرد زمانی لازم است تا به آرامی زانو را حرکت دهد یا به اصطلاح “تکان” دهد. در بعضی موارد، نیاز به دخالت یک فرد ماهر و توانمند است تا قطعه‌ای که در مفصل گیر کرده است را حرکت دهد و فرد بتواند پا را حرکت دهد. این مشکل به عنوان قفل شدن واقعی شناخته می‌شود، زیرا چیزی به صورت فیزیکی مانع از حرکت مفصل می‌شود و به طور معمول یکی از ۲ مورد زیر می‌باشد:
۱-پارگی مینیسک
پارگی مینیسک شایع‌ترین علت قفل شدن زانو می‌باشد. مینیسک یک تکه ی قطور غضروفی می‌باشد که در لایه‌ی داخلی زانو قرار می‌گیرد و باعث کاهش اصطکاک و حرکت نرم آن می‌شود. اگر این غضروف پاره شود قطعات سست رها شده از آن ممکن است در مفصل گیر کرده و باعث عدم توانایی در حرکت مفصل شوند.
شایع ترین نوع پارگی مینیسک که باعث قفل شدن زانو می‌گردد تحت عنوان پارگی ((دسته سطلی)) شناخته می‌شود. در این حالت، بخشی از غضروف پاره می‌شود اما بخش‌هایی از آن هنوز متصل هستند و باعث بوجود آمدن یک پرده‌ی متحرک می‌شود. زمانی که زانو حرکت می‌کند، اگر قطعه‌ی پرده مانند به اندازه کافی بزرگ باشد، میتواند در موقعیتی نامناسب گیر کرده و مفصل را مهار کرده و باعث قفل شدن زانو گردد.
پارگی مینیسک میتواند معلول یک آسیب‌دیدگی باشد و معمولا ناشی از یک حرکت چرخشی است و یا میتواند در اثر اصطحلاک تدریجی مفصل در گذر زمان باشد. برای اطلاعات بیشتر در این باره به بخش پارگی مینیسک مراجعه کنید.
۲-اجسام سست
حالت دیگری که میتواند باعث مهار زانو و قفل شدن زانو گردد،زمانی است که یک قطعه‌ی کوچک استخوان از مفصل زانو شکسته و در آنجا شناور می‌شود. همانند پارگی مینیسک،اگر این قطعه به مکان نامناسبی حرکت کند، میتواند در آنجا به دام افتاده و باعث قفل شدن زانو در حالتی خاص شود.
قطعه‌ی جدا شده استخوان میتواند در پی آسیب‌دیدگی یا در اثر بیماری‌هایی مانند آرتروز یا استئوکندریت، شکسته شده باشد.
قفل‌شدن واقعی زانو، بسته به علت آن میتواند با یا بدون درد باشد. در این نوع از قفل شدن زانو، معمولا باز کردن زانو دچار محدودیت می‌شود و مانع از توانایی شما در باز کردن کامل پایتان می‌شود.
شبه قفل شدگی
در برخی موارد، اگر درد تا حد زیادی بالا باشد،میتواند مانع از توانایی حرکت مناسب زانو شود. این مشکل زمانی پیش می‌آید که بدن تلاش می‌کند از هرگونه آسیب دیدگی جلوگیری کند و مکانیسم های محافظتی بدن وارد عمل شده و باعث محدودیت حرکت می‌شوند. بدن معمولاً این کار را با اسپاسم عضلات انجام می‌دهد و باعث می‌شود که پا در یک موقعیت بماند. این حالت شبه قفل‌شدگی نامیده می‌شود.
تفاوت این حالت با قفل شدگی واقعی زانو این است که در این حالت هیچ چیز درون مفصل به دام نیفتاده است،و در حالی که در ابتده به نظر می‌رسد زانو قفل شده است، معمولا به سرعت از این حالت خارج می‌شود. این حالت اغلب یک حس ((گرفتگی)) است که مانع حرکت شده و به سرعت از بین می‌رود. شبه گرفتگی هم جمع کردن و هم باز‌کردن مفصل زانو را محدود می‌کند، در حالی که قفل شدگی واقعی معمولا فقط مانع باز کردن مفصل می‌شود.
قفل شدگی زانو ممکن است به علت به دام افتادن چیزی درون مفصل یا تلاش زانو برای محافظت از خود به وجود آید.
شایع ترین علل شبه قفل شدگی در زانو شامل موارد زیر است:
تورم: مقادیر زیاد مایع درون کپسول موجود در مفصل زانو،به دلیل افزایش اصطکاک میتواند باعث محدودیت حرکت و جلوگیری از جمع شدن و باز شدن کامل مفصل شود
التهاب: التهاب ساختارهای اطراف زانو نیز میتواند حرکت را محدود کند.شایع ترین علت این التهاب بیماری‌های آرتریت روماتوئید و گوت هستند.
کشش نامناسب کاسه زانو: مشکلی که در حرکت دادن کاسه زانو در محل شیار جلویی بوجود آمده و میتواند باعث شبه قفل شدگی شود. معمولاً این حالت بسیار دردناک است.
سندرم پلیکا: سوزش و ناراحتی پلیکای میانی، یک چین خوردگی در بافت سینوویال در داخل مفصل میتواند باعث شبه قفل شدگی شود
آسیب دیدگی زانو: آسیب دیدن هریک از ساختارهای درون زانو که به اندازه‌ی کافی شدید باشند که بتوانند درد شدید ایجاد کنند، می‌توانند باعث القای اسپاسم عضلانی شوند که ممکن است احساسی مانند زانوی قفل شده داشته باشد مانند آسیب دیدگی لیگامنت.
علائم قفل شدگی زانو ممکن است با یکی از علائم زیر در ارتباط باشد:
- احساس گرفتگی هنگام باز کردن زانو
- احساس ناپایداری در زانو
- سفتی زانو
- درد در هنگام باز‌کردن زانو
- سختی در راه رفتن، دویدن، پرش و یا استفاده از پلکان
- ایجاد ورم در زانوی آسیب دیده
توقف تمامی فعالیت‌ها و استراحت زانو
در صورتی که زانوی شما در حین فعالیت ورزشی یا هر فعالیت دیگری آسیب ببیند، باید فوراً فعالیت را متوقف کنید و به زانوی خود استراحت دهید. در صورتی که توانایی حرکتی محدودیت داشته باشید، باید از کمک یک فرد دیگر برای رسیدن به مکانی مناسب کمک بخواهید و در آنجا بنشینید تا به حد امکان استراحت کنید. حرکت بیشتر ممکن است باعث تشدید آسیب مفصل زانو شود.
در صورتی که قادر به هیچگونه حرکتی در زانوی خود نباشید، باید به سرعت به پزشک مراجعه کنید یا با خدمات اورژانس تماس بگیرید، زیرا این حالت ممکن است نشانه شکستگی یا جابجایی کاسه زانو باشد که نیاز به درمان فوری دارد.
سریعاً روی زانو را با یخ بپوشانید
گذاشتن یخ بر روی زانو به کاهش درد و علائم تورم کمک می‌کند. بهتر است ۳۰ دقیقه یخ روی زانو بماند. میتوانید به مدت ۲ تا ۳ روز پس از آسیب دیدگی،هر ۳ یا ۴ ساعت روی زانوی قفل شده یخ بگذارید.
- از قرار دادن کمپرس گرم بر روی زانوی آسیب دیده تا زمانی که دکتر به شما تجویز نکرده باشد،خودداری کنید.گرما میتواند باعث التهاب بیشتر در ناحیه آسیب دیده و تشدید تورم و محدودیت بیشتر در تحرک شما شود
- اگر درد شما عود می‌کند،مبتلا به آرتروز هستید و یا زانوی شما قبلا آسیب دیده است،بعد از فروکش کردن تورم،جای یخ و گرما را عوض کنید تا عضلات و مفصلها استراحت کنند.
کمپرس گرم قرار دهید
بر روی عضلات پایینی پا(ساق) و عضلات بالایی(ران) کمپرس گرم قرار دهید تا عضلات استراحت کرده و مفصل زانوی آسیب دیده فضای بیشتری داشته باشد، درد اسپاسم عضلانی کمتر شود و دامنه‌ی حرکتی بیشتر شود.
هشدار:فقط بر روی عضلات ساق و ران کمپرس گرم بگذارید.به هیچ عنوان تا۷۲ ساعت بر روی زانوی آسیب دیده کمپرس گرم قرار ندهید.
آب درمانی متضاد
۷۲ ساعت پس از آسیب دیدگی،از آب درمانی متضاد برای کاهش درد و افزایش دامنه حرکتی استفاده کنید.
آب درمانی متضاد،به قرار دادن گرما و سپس سرما بر روی یک آسیب دیدگی می‌گویند.هر نوعی از گرما به شرطی که به شما آسیب نرساند مناسب است.من از سونا که دمای آن 175ºF بود استفاده کردم،سپس کل پای آسیب دیده را برای ۳ یا ۴ دقیقه در یک تیوپ که با آب سرد پر شده بود قرار دادم.اگر گرما خیلی زود روی بافت آسیب دیده قرار گیرد،باعث افزایش تورم ،درد بیشتر و افزایش زمان بهبودی می‌شود.برای قرار دادن گرما بر روی بافت آسیب دیده،حتما باید ۷۲ ساعت از زمان آسیب دیدگی گذشته باشد.
زانو را بالاتر از سطح قلب خود قرار دهید
بالا گذاشتن زانو نیز باعث کاهش تورم و کاهش استفاده از زانو می‌شود. میتوانید در حالت دراز کش چند بالشت زیر پاشنه و زانوی خود قرار دهید.اگر لازم است که بنشینید یا در حالت نشسته راحت‌تر هستید، با قرار دادن پا برروی یک صندلی یا چهارپایه در جلوی خود،سطح پا را همچنان بالا نگاه دارید. برای جلوگیری از آسیب دیدگی بخش‌های دیگر بدن، از مناسب بودن وضعیت کمر و گردن خود اطمینان حاصل کنید
زانوی خود را با یک بانداژ کشی بپوشانید
اگر زانوی شما تحت فشار قرار گرفته و تورم ایجاد شده که باعث درد و ناراحتی می‌شود، میتوانید از بانداژهای کشی استفاده کنید تا این وضعیت را کنترل کنید. شما میتوانید این بانداژها را از فروشگاه‌های سلامتی یا داروخانه‌های نزدیک تهیه کنید. همچنین، میتوانید از گیره‌های نئوپرنی که به طور خاص برای زانو طراحی شده‌اند، به جای بانداژهای کشی استفاده کنید. در استفاده از بانداژها، مطمئن شوید که آنها بیش از حد محکم نباشند، زیرا محکم بودن بیش از حد میتواند جریان خون را قطع کند. شما باید بتوانید بین بانداژ و زانوتان به راحتی انگشت خود را قرار دهید.
در ضمن، داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs) مانند Advil و Motrin که به طور عمومی با نام‌های Ibuprofen و Aleve شناخته می‌شوند، می‌توانند به کاهش تورم و درد کمک کنند. برای استفاده مناسب از این داروها، دستورالعمل‌های روی بسته‌بندی را مطالعه کنید. این داروها باید فقط در موارد ضرورت مصرف شوند، زیرا ممکن است عوارض جانبی نظیر خونریزی و تشکیل لخته داشته باشند.
برای کمک به بازگردانی تحرک زانوی خود به فیزیوتراپیست مراجعه کنید
یک فیزیوتراپیست میتواند مجموعه‌ای از حرکات کششی و فعالیت‌هایی مناسب برای تمرین در خانه به شما آموزش دهد که به درمان زانوی شما کمک می‌کند. بعد از یک آسیب دیدگی، آنها ابتدا حرکات کششی را به شما آموزش می‌دهند تا درخانه هر روز به تمرین بپردازید، و برنامه ای مناسب جهت پیگیری پیشرفت وضعیت شما تدارک می‌بینند.
