خار پاشنه به معنای رشد یک زائده استخوانی در استخوان پاشنه است. این خارها به دلیل وجود التهابات مزمن محلی در اتصال بافت‌های نرم مانند رباط‌ها یا فاسیاها ایجاد می‌شوند. خار پاشنه ممکن است در قسمت پشتی پاشنه یا در زیر پاشنه، به وجود آید. ظهور خار پاشنه در قسمت پشتی پاشنه با التهاب مکرر تاندون آشیل (تاندونیت) در ارتباط است و باعث حساسیت و درد در منطقه پاشنه می‌شود. این درد بیشتر شدت می‌گیرد هنگامی که فشاری بر سینه کف پا وارد می‌شود.

علل ایجاد خار پاشنه پا 

خار پاشنه معمولاً در اثر آسیب‌دیدگی و یا اعمال فشارهای مزمن بر تاندون‌ها و بافت‌هایی که به استخوان پاشنه (کالکانئوس) متصل‌اند، ایجاد می‌شود. این آسیب می‌تواند در اثر استرس‌های مکرر فعالیت‌های ورزشی و یا فشار وارده به پاشنه پا ایجاد شود. 

همچنین خار پاشنه می‌تواند در اثر بیماری‌های التهابی، ازجمله موارد ایجاد شود: 

• آرتریت‌های واکنشی 
• اسپوندیلیت انکیلوزان 
• بیماری هیپر استوز اسکلتی ایدیوپاتیک منتشر 

برخی از علل پیدایش خار پاشنه و التهاب پلانتار فاسیا (نیام کف پا) عبارت‌اند از: 

• کج و یا غیرطبیعی راه رفتن، که در اثر آن استرس بیش‌ازحدی بر استخوان، رباط‌ها و اعصاب پاشنه وارد می‌شود. 
• دویدن، پیاده‌روی تند یا پریدن، به‌خصوص بر روی سطوح سخت. 
• پوشیدن کفش نامناسب و یا به‌شدت فرسوده، به‌ویژه کفش‌هایی که از قوس کف پا حمایت لازم را نمی‌کنند. 
• اضافه‌وزن و چاقی 

علائم و نشانه‌های خار پاشنه 

خارهای پاشنه معمولاً خودشان علامتی ایجاد نمی‌کنند. بااین‌وجود، آن‌ها می‌تواند باعث حساسیت بافت‌های مجاور، در پشت یا زیر پاشنه شوند، مانند رباط‌ها (پلانتار فاسیا) و یا تاندون آشیل. درنتیجه ممکن است ایستادن، راه رفتن و یا دویدن – به‌ویژه هنگامی‌که پا برهنه باشد و بر روی سطوح سخت قرار گیرد – برای فرد دشوار گردد. خار پاشنه را می‌توان با اشعه ایکس و یا سونوگرافی تشخیص داد. 

چه کسانی بیشتر در معرض مبتلا شدن به خار پاشنه قرار دارند؟ 

اگرچه این بیمار در افراد 40 سال به بالا شایع‌تر است، اما ممکن است در هر سنی به سراغ افراد بیاید. 

  عوامل زیر احتمال ابتلای خار پاشنه را افزایش می‌دهد: 

• درست راه نرفتن که در پی آن به برخی از نقاط پا، فشار بیشتری وارد می‌شود. 
• اضافه‌وزن داشتن. 

• پوشیدن کفش‌های کهنه و یا غیر اندازه. 
• شرایط شغلی که دران افراد مجبور به ایستادن طولانی‌مدت و یا بلند کردن اجسام سنگین می‌شوند. 
• فرایند طبیعی افزایش سن که در پی آن، انعطاف‌پذیری رباط‌ها کاهش می‌یابد. 

چه ارتباطی بین خار پاشنه و التهاب نیام کف پا (پلانتار فاسیا) وجود دارد؟ 

خار پاشنه کف پا (منطقه پلانتار) گاهی همراه با التهاب رباط پلانتار فاسیا رخ می‌دهد. فاسیا پلانتار یک غلاف مانند کمان است که در طول قوس کف پا قرار دارد و به استخوان پاشنه متصل می‌شود. وجود خار پاشنه و التهاب در فاسیا پلانتار باعث حساسیت و درد در کف پا می‌شود، به ویژه هنگامی که پاشنه یا سینه کف پا بر روی زمین قرار می‌گیرد. این شرایط در این حالت بدتر می‌شوند.

تشخیص خار پاشنه 

خار پاشنه با سونوگرافی یا تصویربرداری اشعه ایکس تشخیص داده می‌شود، در تصاویر گرفته‌شده، زائده و برجستگی استخوانی در استخوان پاشنه پا (کالکانئوس)، قابل‌مشاهده خواهد بود.  اگر خار پاشنه علامت‌دار شده باشد، تشخیص علت‌های زمینه  آن مانند التهاب پلانتار فاسیا، التهاب تاندون آشیل و یا آرتریت‌های سیستمیک به‌منظور درمان مناسب، ضروری است. 

درمان خار پاشنه 

خار پاشنه با اقداماتی اصلاح می‌شود که باعث کاهش التهاب و یا اصلاح خون‌رسانی و آسیب‌دیدگی پا همراه باشند. به‌طورمعمول، درمان خار پاشنه، شرایطی مانند، التهاب پلانتار فاسیا، التهاب تاندون آشیل، یا آرتریت‌ها را هدف قرار می‌دهد، معمولاً این عوامل در ایجاد خار پاشنه دخیل هستند. 

استراحت 

استراحت کردن باعث تسکین سریع درد می‌شود و بخش مهمی از هر روند درمانی محسوب می‌گردد. اما این کار برای افراد پرمشغله و یا فعال دشوار خواهد بود. 

استفاده از یخ 

استفاده موضعی از یخ در محل ضایعه، باعث کاهش موقتی التهاب شده و درد را تسکین می‌دهد. این روش زمان‌بر است و برخی افراد احساس خوشایندی از استفاده یخ ندارند. اگر مدت استفاده از یخ طولانی شود، کارایی این روش از بین خواهد رفت. 

داروها 

اغلب داروهای ضدالتهابی، مانند ایبوبروفن و یا تزریق کورتون، برای کاهش علائم می‌تواند مفید باشد. معمولاً اثر دارو سریع است و بسیار افراد ترجیح می‌دهند از این شیوه درمانی استفاده نمایند. 

کشش و یا ماساژ پا 

ماساژ پا با روغن گرم برای پاهای شما بسیار مفید است. ماساژ مکرر پا باعث افزایش جریان خون در ناحیه آسیب‌دیده می‌شود، درنتیجه سرعت فرایند درمان افزایش‌یافته و بافت‌های اسکار تخریب می‌شوند. با کشش انگشتان و ماساژ پنجه و پاشنه پا،‌ بافت‌های اسکار درمان شده و بافت‌های قوی و انعطاف‌پذیرتر، جایگزین آن‌ها می‌شود. اگر شما به درد خار پاشنه پا مبتلا شده‌اید، با مقداری روغن زیتون گرم، پای خود را گرم کرده و عمیقاً پا و پاشنه پا را ماساژ بدهید. 

تزریق پلاسمای غنی از پلاکت (PRP) 

PRP همان پلاسمای خون است که غلظت پلاکت‌های آن افزایش داده شده است. هنگامی‌که PRP در ناحیه آسیب‌دیده تزریق می‌شود، بر روی DNA سلول‌ها اثر گذاشته و آن‌ها را وادار به ترمیم و تولید سلول‌های جدید می‌کند. همچنین باعث جذب سلول‌های بنیادی به منطقه آسیب‌دیده می‌شود، درنتیجه بهبودی بافت‌ها افزایش‌یافته و تولید سلول‌های جدید را تشویق می‌کند. 

تزریق پرولوتراپی (Prolotherapy) 

در روش پرولوتراپی، از تزریق یک محلول دکستروز (آب قند) بهره می‌برند تا علائم بیمار کاهش یابد. این تزریق در نقاط اتصال رباط‌ها یا تاندون‌ها به استخوان صورت می‌پذیرد. این تزریق منجر به ایجاد یک التهاب موضعی در این مناطق می‌شود و جریان خون و مواد مغذی به ناحیه را افزایش می‌دهد. به این ترتیب، بافت آسیب دیده تحریک شده و فرآیند بازسازی خود را آغاز می‌کند. در پرولوتراپی، از محلول‌هایی مانند دکستروز یا مشتقات روغن کبد ماهی استفاده می‌شود. با تزریق این مواد در مناطق آسیب دیده یا شکسته، سلول‌های ترمیمی به سمت ضایعه هدایت می‌شوند و در نتیجه بافت بازسازی می‌شود. مطالعات نشان داده‌اند که رباط‌های بازسازی شده قدرتی تا 30 تا 40 درصد بیشتر از رباط‌های قبلی خواهند داشت و در ضمن اثرات این روش به طور دائمی خواهد بود.

شوک ویو تراپی (ESWT) 

دستگاه‌های شوک ویو تراپی (ESWT) با تولید امواج صوتی که از طریق پوست به بافت آسیب‌دیده منتقل می‌شوند، به درمان علائم بیمار کمک می‌کند. براثر فرایندهایی که هنوز مکانیسم آن‌ها به‌صورت کامل درک نشده است، بافت‌های نرم و استخوان‌هایی که در معرض این امواج قرار می‌گیرند، بازسازی‌شده و قوی‌تر می‌گردند. 

• منیزیم. منیزیم یک ماده معدنی ضروری برای تشکیل استخوان‌ها است که به رسوب کلسیم در استخوان‌ها کمک می‌نماید. 
• ویتامین B5. یکی از نشانه‌های اصلی کمبود ویتامین B5، ایجاد اختلال و درد در عضلات است. ویتامین B5 در عملکرد اعصاب مؤثر است، به‌خصوص در ساخت مولکول مهمی به نام” استیل کولین “. 
• آنزیم‌های پروتئولیتیک. به‌طور طبیعی التهاب در اثر آنزیم‌های پروتئولیتیک کاهش می‌یابد – آن‌ها گروهی از آنزیم‌ها هستند که زنجیره‌های طولانی پروتئین‌ها را شکسته و درنهایت به امینو اسید تبدیل می‌کنند. 
•  داشتن رژیم غذایی قلیایی. مهم است که بدن ما دارای PH مناسبی باشد. این امر در کاهش التهاب و رسوب کلسیم مؤثر است، درنتیجه به درمان خار پاشنه کمک خواهد کرد. 
• روغن ماهی. یکی از مزایای روغن ماهی داشتن اسیدهای چرب امگا 3 فراوان است، یکی از قوی‌ترین ابزارهای ضدالتهابی که در طبیعت یافت می‌شود و می‌تواند درد و سوزش شما را تسکین دهد.