کیست مچ دست یا کیست گانگلیون یک توده گرد و پر از مایع است که معمولاً در امتداد تاندون و مفصل مچ دست ظاهر می‌شود. کیست‌های گانگلیون دارای اندازه‌های متفاوتی به کوچکی یک نخود تا بزرگی یک توپ تنیس هستند..

آناتومی

کیست مچ دست در محل مفاصل اتفاق می افتد که این مفاصل از چندین استخوان دست و دو استخوان ساعد تشکیل شده اند. عملکرد مفاصل مچ دست، حرکت دست ها و انگشتان است.

استخوان های دست با غضروف متصل به رباط ها پوشیده می شوند. رباط ها بافت های محکم و نگهدارنده هستند و شما را قادر می سازند تا دست ها و انگشتان خود را حرکت دهید.

رباط ها با غشای سینوویال پوشیده شده اند. این غشا مایع غلیظی به نام مایع سینوویال را ترشح می کند که این مایع به عنوان ضربه گیر و روان کننده بین مفاصل عمل می کند و این امکان را برای حرکات راحت و بدون درد ایجاد می کند.

کیست گانگلیون از مایع پر شده روی رباط ها یا بین استخوان ها بوجود می آید. ساختار کیست، کروی و کیسه ای شکل و پر از مایع سینوویال است. مایع بی ضرر بوده و سرطانی نیست و می تواند در طول زمان غلیظ شود، و کیست حالت سفت و اسفنجی پیدا کند.  به طور معمول کیست بزرگتر می شود، اما در دیگر قسمت های بدن پخش نمی شود.

علت گانگلیون مچ دست

علت کیست گانگلیون هنوز مشخص نیست و به نظر می‌رسد که این کیست‌ها زمانی ایجاد می‌شوند که بافت اطراف تاندون یا مفصل از جای خود بیرون زده است. کیست‌های گانگلیون اغلب هنگامی ایجاد می‌شوند که مقداری از مایع سینوویال که مفاصل را پوشانده است، به ناحیه‌ای از بافت زیر پوست نشت می‌کند. همچنین می‌دانیم که آنها به طور مکرر در مفاصل مبتلا به آرتروز مفاصل یا در نتیجه فعالیت‌های استرس تکراری ایجاد می‌شوند.

دانشمندان در مورد مکانیسم های دقیق تشکیل کیست یا اینکه افراد برای جلوگیری از ایجاد کیست گانگلیون چه کاری می‌توانند انجام دهند مطمئن نیستند. یک نظریه این است که بدن با ایجاد کیست به عنوان نوعی تاول داخلی به آسیب یا استفاده بیش از حد پاسخ می‌دهد. دیگر این که پارگی‌های کوچک در کپسول مفصل یا غشای تاندون باعث می‌شود که مایع سینوویال به بیرون تراوش کند و باعث ایجاد کیست شود

علائم کیست مچ دست

کیست گانگلیون معمولاً به صورت برآمدگی روی دست و یا مچ دیده می‌شود. اکثر افراد حس می‌کنند که این کیست‌ها به تدریج بزرگ شده و گاهی به صورت گذرا بوده به نحوی که به سطح فعالیت فرد بستگی دارد.

برخی از علائم این بیماری عبارت اند از:

1. درد و حساسیت به لمس
2. مشکل در دست گرفتن اشیا
3. بی حسی و سوزن سوزن شدن دست

تصور می‌شود بیشتر این علائم بر اثر فشار کیست به نواحی اطراف از جمله تاندون و یا عصب ها بوده است

عوامل ایجاد خطر

عواملی که ایجاد خطر می کنند شامل:

• سن و جنسیت: کیست مچ دست می تواند در هر فردی و در هر زمانی ایجاد گردد اما اکثرا در خانم های 15 تا 40 ساله بیشتر اتفاق می افتد.
• آسیب مفصل یا تاندون: قسمت هایی که در گذشته آسیب دیده اند بیشتر احتمال ایجاد کیست گانگلیون وجود دارد.
• استفاده بیش از حد: افرادی که از برخی مفاصل خود بیش از حد استفاده می کنند مانند خانم های ورزشکار بخصوص آن هایی که از مچ دست خود زیاد استفاده می کنند، بیشتر احتمال کیست مچ دست است.
• آرتروز: افرادی که دچار ساییدگی و پارگی مفاصل در سر انگشتان خود هستند بیشتر مستعد ابتلا به کیست مچ دست می باشند.
• تروما: ممکن است تروما در اثر یک حادثه و یا آسیب های کوچک و مکرر ایجاد گردد.

تشخیص

تشخیص این بیماری راحت بوده و در اکثر موارد پزشک با مشاهده کیست می‌تواند آن را تشخیص دهد. در برخی از مواد پیچیده‌تر که کیست زیر پوست قرار دارد، از MRI برای بررسی و تشخیص آن استفاده می‌شود.

درمان گانگلیون مچ دست

کیست های گانگلیون خوش خیم یا غیر سرطانی هستند و ممکن است در طول زمان ناپدید شوند و اثری از آن ها باقی نماند. اگر علائمی وجود نداشته باشد، ممکن است پزشک به سادگی کیست را معاینه کرده تا مطمئن شود تغییرات غیرمعمول رخ نداده باشد. با این حال، اگر کیست گانگلیون مچ دست به اعصاب فشار وارد کند، می تواند باعث درد مچ دست، سوزن سوزن شدن و ضعف عضلات و همچنین مانع حرکت مفاصل شود. اگر این اتفاق رخ دهد، پزشکان می توانند درمانی برای کوچک کردن کیست و کاهش علائم درد آور، توصیه کنند.

کیست مفصلی مچ دست اغلب بدون عمل جراحی درمان می شود. پزشک قبل از اینکه عملی انجام دهد، روش های درمانی زیر را توصیه می کند.

استفاده از بریس یا مچ بند

فعالیت های خاصی که نیاز به استفاده از مفصل دارند ممکن است باعث کیست گانگلیون و بزرگتر شدن اندازه ی کیست شوند، که سبب فشار روی اعصاب و درد می شود. پزشک ممکن است استفاده از بریس یا مچ بند( اسپلینت) را برای محدود کردن حرکت مفصل توصیه کند که می تواند به درد پایان داده و حتی کیست گانگلیون را کاملا از بین ببرد.

همانطور که درد کاهش می یابد، پزشک ممکن است تمریناتی را برای تقویت مفصل و بهبود انجام حرکات تجویز کند. پس از یادگیری آنها، این تمرینات را می توانید در خانه انجام دهید.

آسپیراسیون (بیرون کشیدن مایع کیست)

در صورتی که کیست گانگلیونی منجر به درد شدیدی شود یا به شدت فعالیت‌های روزمره را محدود کند، پزشک ممکن است تصمیم بگیرد مایع موجود در کیست را با استفاده از روش آسپیراسیون تخلیه کند. در این روش، ناحیه اطراف کیست با استفاده از محلول بی حس کننده موضعی بی حس می‌شود و سپس یک سوزن به کیست وارد شده و مایع درون کیست تخلیه می‌شود.

روش آسپیراسیون می‌تواند اندازه کیست گانگلیونی را کاهش دهد، اما ممکن است نتواند کیست را به طور کامل از بین ببرد. زیرا ریشه اتصال کیست به غلاف مفصل یا تاندون از بین نمی‌رود و ممکن است دوباره رشد کرده و بزرگ شود. در صورتی که این اتفاق رخ دهد، پزشک ممکن است برای تخلیه کیست از روش‌های دیگری استفاده کند.

کمپرس آب گرم

شما می توانید دردهای ناشی از کیست گانگلیون را با استفاده ی منظم از کمپرس آب گرم کاهش دهید. این روش گردش خون ناحیه ی آسیب دیده را افزایش می دهد و باعث تخریب مایع شده، همچنین درد و تورم را کاهش می دهد.

با این حال کمپرس آب گرم از رشد و بزرگ شدن کیست جلوگیری نمی کند. روش استفاده از کمپرس آب گرم برای تسکین درد مچ دست عبارت است از:

• حوله ای را در آب گرم خیس کنید و آب اضافی آن را با فشردن حوله خارج کنید.
• حوله ای که اکنون از آب گرم شده است را به مدت 5 تا 10 دقیقه روی محل قرار دهید.
• این کار را 3 یا 4 مرتبه در روز تکرار کنید تا زمانی که کیست از بین برود.

استروئید

تزریق استروئید برای درمان کیست گانگلیون استفاده می شود که 87 درصد اثر بخشی را دارد. بر اساس نظریه اولیه که التهاب مزمن ممکن است در بیماری زایی گانگلیون دخیل باشد، مطالعات نشان می دهند که اثر بخشی این روش متغیر است.

پلاکت درمانی یا پی آر پی

از روش پی آر پی برای تسکین درد بیمارانی که از بیماری های استخوانی مانند کیست مچ دست رنج می برند، استفاده می شود. این روش به بهبودی بیماری بسیار کمک می کند. پزشکانی که از روش پی آر پی استفاده می کنند، به تسکین درد و بهبودی مچ دست بیماران بی شماری کمک کرده اند.

فیزیوتراپی

در بسیاری از موارد کیست گانگلیون نیاز به درمان نداشته و حدود نیمی از موارد این عارضه به طور خود به خودی و بدون مداخله از بین خواهند رفت. در صورتی که گانگلیون دردناک نبوده و مشکلی در استفاده از دست ایجاد نکرده باشد نیازی به درمان نخواهد داشت. با این حال در صورتی که گانگلیون دردناک بوده و یا استفاده از دست را محدود کرده و یا در صورتی که کیست باعث فشار بر روی یک عصب (و تغییر در حواس، بی حسی یا احساس سوزن سوزن) شده باشد انجام فیزیوتراپی توصیه خواهد شد. فیزیوتراپی برای تسکین درد، بهبود عملکرد و آموزش بیماران در مورد کیست گانگلیون مؤثر خواهد بود.

عوارض ترکیدن کیست مچ دست

کیست گانگلیون هنگام پارگی می‌تواند دردناک باشد. کیست جدا از اینکه به طور بالقوه در نزدیکی یک عصب در بدن شما قرار دارد، مقدار قابل توجهی مایعات نیز ترشح می‌کند که می‌تواند بافت‌های اطراف را ملتهب و آنها را حساس کند.

د و انتهای دیگر را به جایی ثابت کنید. ساعد خود را روی رانتان قرار دهید. به آرامی مچ دست را به سمت خود بکشید، و حرکتی چرخشی انجام دهید. به آرامی به حالت اولیه بازگردید و تمرین را تکرار کنید. این نرمش را 10 مرتبه تکرار کنید.

کشش مچ دست و تقویت آن