اگر با درد پایین کمر مبتلا هستید، باید بدانید که تنها نیستید. کمردرد یکی از مشکلات شائع است که تعداد زیادی از افراد را به مراجعه به پزشک می‌کشاند و به فعالیت‌های روزانه آنها اختلال می‌دهد. حتی کودکان در مقاطع تحصیلی نیز ممکن است با کمردرد مواجه شوند.

معمولاً پزشک در ابتدا به بررسی سوابق پزشکی بیمار می‌پردازد و سپس معاینات بالینی را انجام می‌دهد تا بتواند علت درد کمر را تشخیص دهد. در برخی موارد، انجام آزمایشات عصب‌شناسی می‌تواند به تشخیص علت درد و انتخاب روش درمانی مناسب کمک کند. در اکثر موارد، نیازی به عکس‌برداری نیست و در برخی موارد خاص، پزشک ممکن است درخواست انجام آزمایشات تصویربرداری مانند آندوسکوپی نخاعی یا اسکن توموگرافی را داشته باشد تا علل خاصی مثل تنگی کانال نخاعی یا وجود تومور را بررسی کند. با این حال، در برخی موارد، حتی پس از انجام معاینات جامع، پزشک نمی‌تواند علت دقیق درد مزمن کمر را تشخیص دهد.

تشخیص کمردرد

استفاده از یک روش تشخیصی دقیق که می‌تواند علت بروز درد را به طور صحیح مشخص نماید مهمترین بخش از فرآیند درمان محسوب می‌شود. به طور کلی در فرایند تشخیص باید بیمار به ارائه اطلاعات لازم در خصوص علائم خود و سابقه پزشکی‌اش بپردازد. پزشک با توجه به اطلاعات به دست آمده می‌تواند علت بروز درد کمر را مشخص کند.

سابقه بیمار

پزشک قبل از شروع معاینات جسمانی از بیمار می‌‌خواهد که به توصیف علائمی ‌که دارد بپردازد و اطلاعات لازم در خصوص سابقه پزشکی خود را ارائه دهد. این موارد شامل نکات زیر می‌باشد:

ارائه اطلاعات مرتبط با علائم بیمار

معمولاً پزشک از بیمار می‌پرسد که آیا درد او در ساعات خاصی از روز از قبیل بیدار شدن از خواب یا اتمام کار روزمره بدتر می‌شود یا بهتر؟ درد تا کدام قسمت از بدن احساس می‌شود؟ آیا بیمار به غیر از درد با علائم دیگری از قبیل بی حسی یا ضعف مواجه می‌شود؟ بیمار درد را چگونه احساس می‌کند؟ آیا در ناحیه دردناک، داغی یا سوزن سوزن شدن را تجربه کرده است؟

سطح فعالیت جسمانی

پزشک از بیمار می‌‌پرسد که آیا فعالیت جسمانی بالایی دارد یا هیچ گونه فعالیتی ندارد؟ به عنوان مثال آیا شغل او با نشستن یا ایستادن به مدت طولانی همراه است؟ بیمار هر چند وقت یک بار ورزش می‌کند؟

الگوی خواب

به طور کلی بیمار در طول شبانه روز چند ساعت می‌خوابد؟ نحوه خوابیدن بیمار چگونه است؟ بیمار از چه نوع تشک و بالشتی استفاده می‌کند؟

حالت بدن

بیمار در کدام حالت احساس راحتی و در کدام حالت احساس ناراحتی می‌کند؟ آیا در هنگام نشستن به سمت جلو متمایل می‌شود یا صاف می‌نشیند؟

آسیب دیدگی

آیا بیمار به تازگی دچار آسیب دیدگی شده است؟ آیا ممکن است آسیب دیدگی کمر در گذشته به تازگی باعث درد شده باشد؟

پاسخ این سوالات به پزشک کمک می‌کند دید بهتری در ارتباط با زندگی بیمار به دست بیاورد و همه دلایل احتمالی کمردرد را مورد ارزیابی قرار دهد. بررسی سابقه پزشکی بیمار نیز یک ابزار بسیار سودمند برای تشخیص دقیق علت درد می‌باشد.

انجام معاینه جسمانی

هدف از انجام معاینات جسمانی، محدود کردن علل بروز درد می‌باشد. پزشک در حین معاینه به ارزیابی موارد متعددی می‌پردازد که شامل نکات زیر هستند:

معاینه با دست

پزشک دستش را روی کمر بیمار قرار می‌‌دهد تا بتواند علائمی از قبیل سفتی و گرفتگی عضلات، نواحی حساس بدن، نبض داشتن یا بدشکلی مفاصل را تشخیص دهد.

تست عصبی

به احتمال زیاد پزشک از تست عصب استفاده می‌کند که شامل به حرکت در آوردن مفصل لگن، زانو و انگشت شست و همچنین مچ پا می‌باشد. معمولاً این فرایند شامل بررسی واکنش بیمار نسبت به لمس می‌باشد که البته پزشک وجود حس در ناحیه پا و باسن را نیز بررسی می‌کند.

تست دامنه حرکات بدن

ممکن است پزشک از بیمار بخواهد که از ناحیه کمر در برخی جهات خاص خم شود یا بچرخد. هدف از انجام این کار ارزیابی شدت یافتن درد یا عود درد می‌باشد. به این ترتیب پزشک به این نتیجه می‌‌رسد که آیا درد باعث کاهش دامنه حرکات بیمار شده است یا خیر.

تست واکنش بدن

پزشک به ارزیابی واکنش پای بیمار می‌‌پردازد تا قدرت عضله یا رفلکس این اندام را بررسی کند. در صورتی که پزشک نتیجه خوبی را به دست نیاورد به احتمال زیاد به این نتیجه می‌رسد که ریشه عصب عملکرد صحیحی ندارد.

تست بالا آوردن پا

پزشک از بیمار می‌‌خواهد روی تخت معاینه دراز بکشد و تا جایی که می‌تواند پای خود را به صورت صاف بالا بیاورد. در صورتی که این حرکت باعث بروز درد شود پزشک به بیرون زدگی دیسک کمر مشکوک خواهد شد. معمولا پزشک با توجه به نتایج حاصل از معاینات جسمانی و بررسی سابقه پزشکی بیمار می‌‌تواند علت بروز درد کمر را تشخیص دهد اما در برخی موارد انجام تست‌های تشخیصی ضرورت پیدا می‌‌کند.

تست‌های عکسبرداری تشخیصی

گاهی اوقات پزشک به منظور کسب اطلاعات بیشتر و دقیق‌تر برای پیدا کردن علت بروز کمردرد درخواست عکسبرداری از کمر را می‌دهد به ویژه در مواردی که درد بیمار بسیار شدید است و طی مدت دو یا سه ماه بهبود پیدا نکرده است یا به روش‌های درمانی غیر جراحی پاسخ نداده است. برخی از این روش‌های عکسبرداری به شرح زیر می‌باشند:

عکسبرداری توسط اشعه ایکس

پزشک از این روش عکسبرداری به منظور ارزیابی استخوان‌های ستون فقرات استفاده می‌کند. این نوع عکسبرداری می‌‌تواند وجود ناهنجاری‌هایی مانند آرتروز، شکستگی استخوان، تومور یا زائده‌های استخوانی را تشخیص دهد.

سی تی اسکن / میلوگرام

سی تی اسکن می‌تواند تصاویری متقاطع از ستون فقرات ارائه دهد. در این روش اشعه ایکس به درون ستون فقرات ارسال می‌شود و تصاویر به دست آمده در صفحه مانیتور به صورت تصویر سه‌بعدی مشاهده می‌گردد. پزشک تصاویر مختلف ستون فقرات را از زوایای مختلف مورد ارزیابی قرار می‌دهد. در برخی موارد پزشک درخواست انجام میلوگرام را می‌‌دهد که به تزریق ماده حاجب درون ریشه اعصاب به منظور افزایش وضوح تصاویر و مشاهده بهتر ساختارهای ستون فقرات گفته می‌شود.

اسکن ام آر آی

اسکن ام آر آی بدون نیاز به اشعه ایکس می‌تواند تصاویر دقیقی را از ساختارهای ستون فقرات ارائه دهد. این نوع عکسبرداری به تشخیص ناهنجاری‌های بافت نرم از قبیل عضله، رباط و دیسک بین مهره‌ها می‌پردازد. پزشک از این روش به منظور مشخص کردن ناهنجاری‌های مفاصل یا زائده‌های ایجاد شده در ستون فقرات استفاده می‌کند.

تزریق در ستون فقرات

گاهی اوقات پزشکان از روش تزریق داروی بی‌حسی و استروئید به ساختارهای خاصی از ستون فقرات با استفاده از راهنمایی فلوروسکوپ (یک نوع دستگاه تصویربرداری پرتو ایکس) استفاده می‌کنند. این روش به پزشک کمک می‌کند تا علت دقیق درد را تشخیص دهد. تزریق دارو، همراه با فیزیوتراپی، می‌تواند نتایج بسیار خوبی را برای بهبود وضعیت بیمار به ارمغان بیاورد.

در برخی موارد، پزشک ممکن است علت کمردرد را بداند، اما محل دقیق بروز درد را تعیین نتواند کند. به همین دلیل، از عکسبرداری استفاده می‌شود تا منبع درد را شناسایی کند. عکسبرداری در مواردی که بیماران به جراحی نیاز دارند نیز استفاده می‌شود تا پزشکان بتوانند فرآیند درمان را به طور دقیق برنامه‌ریزی کنند.

درمان کمردرد

کمردرد معمولاً به خودی خود بهتر می‌شود. ورزش، استراحت در رختخواب و جراحی معمولاً برای کمردرد توصیه نمی شود. در مقابل کمردرد مزمن به کمک روش‌های درمانی بهبود پیدا می‌‌کند و انتخاب روش درمان به علت بروز درد کمر بستگی دارد.

مراقبت از خود

• استفاده از کمپرس گرم یا سرد می‌تواند به تسکین درد، کاهش التهاب و بهبود توانایی حرکتی برخی از بیماران کمک کند.
• انجام دادن فعالیت جسمانی در بیماران مبتلا به کمردرد نتایج خوبی را به وجود می‌‌آورد و معمولاً پزشک استراحت کردن در بستر را توصیه نمی‌کند.

دارو درمانی

 برخی از داروهایی که در افراد مبتلا به درد کمر تجویز می‌شوند به شرح زیر می‌باشند:

• داروهای غیر استروئیدی ضد التهاب و داروی مسکن
• داروهای مسکن قوی که به مدت کوتاه تجویز می‌شوند و به علت وابستگی و عوارض جانبی خاص باید تحت نظر پزشک مصرف شوند.
• داروهای ضد تشنج که معمولاً برای درمان صرع مورد استفاده قرار می‌‌گیرند و نتایج مطلوبی را در افراد مبتلا به درد سیاتیک به وجود می‌آورند.
• داروهای ضد افسردگی از قبیل سروتونین برای درمان افراد مبتلا به کمردرد مزمن تجویز می‌شوند.

ورزش کردن

انجام دادن برخی حرکات ورزشی که باعث تقویت عضلات شکم و عضلات مرکزی می‌شود به تسریع فرآیند بهبود ناشی از کمردرد مزمن کمک می‌کند. بیمار باید قبل از انجام دادن هرگونه حرکات ورزشی با پزشک خود مشورت کند و نظر او را جویا شود.

طب سوزنی

از طب سوزنی به عنوان یک روش درمانی موثر برای بهبود درد مزمن کمر یاد می‌شود. در این روش پزشک تعدادی سوزن نازک را وارد نقاط خاصی از بدن می‌کند که با تحریک آن‌ها بدن را وادار می‌کند به تولید مسکن طبیعی از قبیل اندروفین و سروتونین و استیل کولین بپردازد.

روش‌های رفتاری

بیوفیدبک یکی از روش‌های سودمند در بهبود کمردرد مزمن محسوب می‌گردد.

• در این روش پزشک تعدادی الکترود را به پوست متصل می‌‌کند و از دستگاه الکترومیوگرافی استفاده می‌نماید که به بیمار کمک می‌کند از نحوه تنفس خود، انقباض عضله، ضربان ‌قلب، دمای بدن و موارد مشابه آگاه شود و به کمک روش‌های مخصوص آرام سازی بدن به کنترل درد خود کمک کند.
• رفتاردرمانی شناختی روش دیگری است که از تکنیک‌های ریلکسیشن برای بهبود کمردرد استفاده می‌نماید.

تحریک الکتریکی عصب از طریق پوست

تحریک الکتریکی از طریق پوست روشی است که پزشک دستگاهی که به کمک باتری کار می‌کند و دارای چند الکترود می‌باشد را روی پوست ناحیه دردناک بدن قرار می‌دهد. این امر به بدن برای تغییر فرآیند درد کمک می‌کند یا از انتقال درد جلوگیری می‌کند.

فیزیوتراپی

فیزیوتراپی به تقویت عضلات مرکزی که وظیفه محافظت از کمر، بهبود انعطاف پذیری، بهبود توانایی حرکتی و اصلاح حالت بدن را برعهده دارند کمک می‌کند. معمولاً از فیزیوتراپی در کنار سایر روش‌های درمانی استفاده می‌شود.

درمان دستی و به حرکت درآوردن ستون فقرات

روش‌های درمانی دستی و تحریک ستون فقرات، دو روش عمده‌ای هستند که توسط متخصصان کایروپراکتیک برای ماساژ و تحریک ستون فقرات و بافت‌های اطراف استفاده می‌شود. حرکات تحریک ستون فقرات شامل حرکات سریع در مناطق خاصی است که بیمار قادر به کنترل آنها نیست. این روش می‌تواند نتایج مطلوبی در کاهش درد کمر مزمن در افراد به ارمغان آورد. با این حال، در مواردی که کمردرد به بیماری‌هایی مانند فشردگی نخاعی، اوتیسم استخوان یا آرتروز مربوط است، استفاده از این روش توصیه نمی‌شود.

تزریق در ستون فقرات

• تزریق دارو درون نقاط ماشه‌ای می‌تواند به رفع گرفتگی نقاط دردناک کمر کمک کند. در این روش پزشک از داروی بی‌حسی و گاهی اوقات کورتیکواستروئید به منظور تسکین درد یا رفع کامل آن استفاده می‌نماید.
• تزریق استروئید در فضای اپیدورال قسمت پایین کمر می‌تواند به درمان درد پایین کمر و سیاتیک ناشی از التهاب کمک کند. معمولاً درد بیمار به طور موقت بهبود پیدا می‌کند ولی استفاده طولانی مدت از این روش توصیه نمی‌گردد.
• رادیوفرکانسی ابلیشن روشی است که در آن پزشک یک سوزن باریک را وارد نقاط خاصی از بدن می‌کند که درد در آن قسمت‌ها احساس می‌گردد. در این روش یک الکترود وارد ناحیه مورد نظر می‌شود و از انرژی گرمایی به منظور تخریب رشته‌های عصب استفاده می‌گردد تا از انتقال سیگنال درد به مغز جلوگیری شود. این روش می‌‌تواند تا چند ماه به بهبود درد کمک کند.

تراکشن

 تراکشن روشی است که از تعدادی وزنه به منظور کشش ساختار اسکلتی بدن و اصلاح مطابقت آن استفاده می‌‌کند. تراکشن به بهبود درد در تعدادی از بیماران کمک می‌کند اما به محض اتمام درمان، درد مجدداً عود می‌‌نماید.