پارگی مینیسک یک آسیب شایع زانو است. مینیسک یک دیسک لاستیکی C شکل است که بهعنوان ضربهگیر زانو عمل میکند. هر زانو دارای دو منیسک است – یکی در لبه خارجی زانو و دیگری در لبه داخلی. مینیسکها با ایجاد تعادل وزن در سرتاسر زانو، زانوی شمارا ثابت نگه میدارد. مینیسک پاره میتواند عملکرد صحیح زانو را تحت تأثیر قرار دهد
آناتومی زانو
مفصل زانو نقطهٔ اتصال بین استخوان ران (فمور) و استخوان ساق پا (تیبیا) است. در این مفصل، استخوان نازکنی (فیبولا) که در جانب خارجی ساق پا قرار دارد، نیز به طور مستقیم به مفصل زانو متصل میشود. کاسه زانو یا پتلا در قسمت جلویی انتهای استخوان ران واقع شده است.
استخوانهای مفصل زانو توسط چندین رباط قوی به یکدیگر متصل شدهاند. همچنین، دو قطعه غضروف به نام منیسکوس به عنوان ضربهگیر برای استخوانها وجود دارند. این منیسکوسها درون مفصل زانو قرار گرفته و به عنوان یک لایهٔ محافظ برای استخوانها عمل میکنند. آنها وظیفهٔ جذب ضربات و فشارهای وارده به مفصل را دارند و به انتقال بار بین استخوانها در طول فعالیتهای روزمره کمک میکنند.
مفصل زانو یکی از مهمترین مفاصل بدن است و نقش بسیار مهمی در حرکت و پشتیبانی بدن دارد. هنگامی که مفصل زانو به درستی عمل نمیکند یا مورد آسیب قرار میگیرد، میتواند منجر به مشکلاتی مانند دردهای زانو، محدودیت در حرکت، و ناتوانی در انجام فعالیتهای روزمره شود. بنابراین، حفظ سلامتی و عملکرد بهینهٔ مفصل زانو از اهمیت بالایی برخوردار است.
انواع پارگی مینیسک
یکی از مهمترین عواملی که بهبودی زانو را تحت تأثیر قرار میدهد، پارگی منیسک است. پارگی در لبه بیرونی (منطقه قرمز) زودتر بهبود پیدا میکند زیرا جریان خون کافی در این ناحیه وجود دارد. ناحیه داخلی (منطقه سفید) فاقد جریان خون کافی است و به همین دلیل سرعت یهبودی در این ناحیه پایین است.
نوع پارگی، اغلب تعیین کننده قابلیت ترمیم پارگی و درمان پارگی مینیسک زانو است. پارگیهای طولی اغلب قابل ترمیم هستند. پارگیهای شعاعی ممکن است بسته به محل آنها، قابل ترمیم یا غیرقابل ترمیم باشند. پارگیهای مورب و نوع دیگری از پارگی به نام پارگی افقی بهطورکلی قابل ترمیم نیستند.
علتها و دلایل پارگی مینیسک
پارگی منیسک معمولاً در اثر پیچ خوردن یا چرخش سریع زانو ایجاد میشود. پارگی منیسک ممکن است زمانی رخ دهد که شما شی سنگینی را بلند میکنید و یا بازیهای ورزشی انجام میدهید. با افزایش سن، مینیسک شما پوسیده میشود. که این امر میتواند موجب تسهیل پارگی آن گردد.
علائم و نشانههای پارگی مینیسک
علایم پارگی مینیسک بهاندازه و محل پارگی و وجود صدمات دیگر زانو بستگی دارد. بهعلاوه علت درد زانو میتواند تورم و صدمه به بافتهای اطراف باشد.
با پارگیهای کوچک، شما ممکن است در زمان آسیب درد اندکی را احساس کنید. تورم خفیف اغلب بهتدریج طی چند روز برطرف میشود. در اکثر موارد شما میتوانید تنها با درد اندکی راه بروید، اگرچه درد با اسکوات، وزنهبرداری، و یا بلند شدن از یک موقعیت نشسته افزایش مییابد. این علائم معمولاً طی ۲ تا ۳ هفته برطرف میشوند، اگرچه درد ممکن است باخم شدن یا چرخاندن زانو مجدداً عود کند.
در یک پارگی متوسط معمولی، شما در یکطرف و یا در مرکز زانو، بسته به محل پارگی، درد را احساس میکنید. اغلب، شما هنوز هم قادر به راه رفتن هستید. تورم معمولاً بهتدریج در طول ۲ تا ۳ روز افزایش مییابد و ممکن است موجب احساس خشکی و محدودیت در خم شدن زانو شود. درد شدید اغلب هنگام چرخاندن زانو یا چمباتمه زدن ایجاد میشود. علائم ممکن است در طول ۱ تا ۲ هفته کاهش یابد اما با انجام فعالیتهایی که شامل پیچش یا استفاده بیشازحد از زانو میباشد، مجدداً عود میکند. در صورت عدم درمان، درد ممکن پس از سالها برطرف شود.
پاره شدن منیسک زانو میتواند باعث افزایش درد، تورم و خشکی در محل آسیب شده شود. تورم معمولاً در مدت ۲ تا ۳ روز افزایش مییابد. قطعاتی از منیسکوس که پاره شدهاند ممکن است در داخل فضای مفصلی حرکت کنند. این موضوع میتواند باعث قفل شدن زانو و عدم توانایی در راست کردن آن شود. همچنین، احساس لرزش و ناپایداری زانو و تکانهای غیرارادی نیز ممکن است ایجاد شود. در صورتی که پاره شدن منیسک همراه با صدمات دیگری مانند پارگی رباط رخ دهد، به ویژه در اثر ضربه یا تصادف، ممکن است درد شدید، تورم و احساس ناپایداری در زانو و مشکلات در راه رفتن تجربه شود.
در افراد مسنتر، تشخیص رویداد خاصی که باعث پارگی منیسک شده است ممکن است دشوار باشد و یا ممکن است به علامتهای پارگی پس از فعالیتهای روزمرهای مانند بلند شدن از حالت نشسته برخورد کنند. درد و تورم محدود معمولاً تنها علائم موجود هستند. درد در داخل زانو ممکن است نشانه پارگی منیسک داخلی باشد، در حالی که درد در قسمت خارجی زانو ممکن است به پارگی منیسک جانبی اشاره کند.
تشخیص پارگی مینیسک
در طول معاینه برای پارگی منیسک احتمالی، پزشک در مورد آسیبهای گذشته و نوع فعالیت شما در هنگام شروع درد زانو سؤالاتی را مطرح میکند. او برای بررسی حساسیت به لمس، دامنه حرکت و ثبات زانو هر دوزانو را معاینه میکند. در صورت وجود تورم، وجود درد در ناحیهای خاص (درد نقطهای)، یا درصورتیکه قادر به انداختن وزن بر روی پای خود نباشید، از اشعه ایکس معمولاً برای بررسی استخوانهای زانو استفاده میشود.
زانوی شما ممکن است برای معاینه کامل بیشازحد دردناک یا متورم باشد. در این مورد، پزشک ممکن است آب مفصل زانوی شمارا بکشد و یک داروی بیحسکننده (بیحسی موضعی) به مفصل تزریق کند. این کار ممکن است درد شمارا بهاندازه کافی کاهش دهد و امکان انجام معاینه را فراهم سازد. و یا ممکن است معاینه برای یک هفته به تعویق انداخته شود تا شما از زانوی خود در خانه با استراحت، کمپرس، فشردهسازی و یا بالا گرفتن زانو مراقبت کنید.
پزشک خانوادگی شما و یا یک پزشک اورژانس ممکن است شمارا به یک جراح ارتوپد برای یک معاینه کاملتر ارجاع دهد. یک جراح ارتوپد ممکن است در صورت ابهام در تشخیص، تصویربرداری رزونانس مغناطیسی ( ام آر آی) را تجویز کند. ام آر آی معمولاً یک تصویر خوب از محل و وسعت پارگی مینیسک و همچنین تصاویری از رباطها، غضروف، و تاندونها در اختیار پزشک قرار میدهد.
یک جراح ارتوپد ممکن است آرتروسکوپی را برای شما تجویز کند، که در آن برای بررسی و ترمیم قسمت داخلی مفصل زانو یک لوله نازک (آرتروسکپی) حاوی یک دوربین مجهز به منبع نور از طریق یک برش کوچک در نزدیکی مفصل زانو قرار داده میشود. در آرتروسکوپی، جراح ارتوپدی میتواند بهطور مستقیم منیسک را مشاهده کرده و به درمان احتمالی آن و دیگر بخشهای زانو بپردازد.
درمان پارگی مینیسک
تشخیص پارگی مینیسک زانو توسط پزشک بسته به عوامل مختلف ازجمله نوع پارگی، محل پارگی، و میزان جدی بودن آن انجام میگیرد. سن و میزان فعالیت بدنی شما و علت پارگی مینیسک زانو نیز ممکن است گزینههای درمانی شمارا تحت تأثیر قرار دهد.
درمان غیر جراحی
- RICE. استراحت، یخ، فشردهسازی، بالا گرفتن زانو.
- مسکن. داروهای غیراستروئیدی ضدالتهابی. نمونههایی از این داروها شامل ایبوپروفن، دیکلوفناک و ناپروکسن هستند. آسپرین نیز یک داروی غیراستروئید ضدالتهابی است.
- زانوبند. شما ممکن است از یک زانوبند یا پوشش موقت زانو با یک نوار الاستیکی استفاده کنید.
- فیزیوتراپی. فیزیوتراپی میتواند در تسریع روند بهبودی و کاهش تشکیل بافت اسکار مفید باشد.
- حرارت و درمان سرد. حرارت موجب افزایش گردش خون، شل شدن عضلات، و کاهش خشکی زانو میشود. سرما، در فرم بستههای یخ، اسپریها، و پمادها، اعصاب اطراف زانو را بیحس میکند، گردش خون را کند میکند، و برای کاهش تورم بسیار مؤثر است.
- لیزر درمانی سطح پایین. انرژی لیزر با تسریع مکانیسم بهبود طبیعی بدن، به ترمیم سلولهای آسیبدیده کمک میکند.
- اولتراسونیک تراپی
- تحریک الکتریکی عصب فراپوستی گمان میرود که تکانههای الکتریکی با مسدود کردن پیام به مغز از اعصاب موجب کاهش درد میشوند. تحریک الکتریکی عصب فراپوستی سطوح بسیار پایین از جریان الکتریکی را از طریق الکترودهای متصل به پوست به بافتها وارد میکند.
- تحریک الکتریکی عصبی عضلانی. این فرآیند موجب تحریک انقباض عضلات میشود. هدف از این درمان آموزش عضلات محافظ زانو و نیز تسکین درد در داخل و اطراف مفاصل است.
درمان جراحی
روشهای جراحی برای ترمیم پارگی منیسک زانو شامل دوختن پارگی و برداشتن بخشی از منیسک میشوند.
- جراحی دوخت پارگی منیسک: در این روش، پاره شده منیسک تعمیر و با استفاده از دوخت جراحی، بهبود مییابد. این روش معمولاً در صورتی که پارگی در بخشی از منیسک باشد و منیسک به طور کلی تخریب نشده باشد، استفاده میشود.
- جراحی برداشتن بخشی از منیسک (منیسکتومی بخشی): در این روش، بخش پاره شده منیسک برداشته میشود. این روش ممکن است در مواردی که پارگی منیسک گستردهتر است و ترمیم آن امکانپذیر نیست یا در مواردی که پاره شده منیسک مشکلاتی را برای بیمار ایجاد کرده است، استفاده شود.
- جراحی برداشتن کلی منیسک (منیسکتومی کلی): این روش جراحی برای برداشتن تمام منیسک استفاده میشود. اما به طور کلی تلاش میشود از انجام این روش پرهیز کرد، زیرا ممکن است باعث افزایش خطر ابتلا به آرتروز در زانو شود. در مواردی که منیسک به طور وسیع تخریب شده و ترمیم آن ممکن نیست یا در مواردی که منیسک عملکرد طبیعی زانو را به طور جدی تحت تاثیر قرار داده است، ممکن است این روش انتخاب شود.
انتخاب روش جراحی برای ترمیم منیسک بستگی به جزئیات و شدت پارگی، محل آسیب و وضعیت عمومی بیمار دارد. پزشک معالج شما پس از ارزیابی و تشخیص دقیق، بهترین روش جراحی را برای شما تعیین خواهد کرد.
