عضله چرخان شانه، یک گروه از تاندونهاست که چهار عضله بالایی شانه را به استخوانها متصل میکند. این تاندونها در زیر زائده استخوان کتف (بخشی از تیغه شانه) قرار دارند و در اینجا بسیار آسیبپذیر هستند. آسیب به تاندونها میتواند منجر به پارگی و کشیدگی آنها شود که در نهایت باعث درد و ضعف در منطقه شانه میشود. پارگی تاندون ممکن است به صورت ناگهانی ناشی از یک ضربه رخ دهد یا به تدریج توسعه یابد.
هنگامی که تاندونها یا عضلات چرخان شانه آسیب ببینند، فرد دچار مشکلاتی در حرکت بازوی خود خواهد شد. او دیگر قادر به بلند کردن یا چرخاندن بازو با همان دامنه حرکت قبلی نخواهد بود و در هنگام حرکت شانه، درد قابل توجهی را تجربه خواهد کرد.
علل درد شانه
التهاب عضلهی دو سر
به التهاب تاندون شانه سر بلند عضلهی دو سر (LHB)، التهاب عضلهی دو سر نیز میگویند.گاهی اوقات تاندون بعد از سقوط یا ضربه مانند بلند کردن وزنههای سنگین ملتهب میشود، اما بعضی وقتها به خودی خود ملتهب میشود.
التهاب عضلهی دو سر میتواند بسیار دردناک باشد. اغلب در افراد لاغر، تاندون در جلوی شانه قرار دارد و میتواند بسیار حساس باشد.
درد تاندون میتواند به سمت پایین عضلهی دو سر گسترش یابد. درد در جلوی شانه ایجاد میشود و زمانی که وزنهای را از جلوی بدن بلند کنید و تا بالای سر ببرید، بدتر میشود.
این التهاب ممکن است به دلیل یک صدمه باشد مانند سقوط یا بلند کردن وزنههای سنگین، اما برخی اوقات بدون هیچ صدمه و آسیبی بروز میکند.
ممکن است التهاب عضلهی دو سر به دلیل اصطکاک بین خارهای استخوانی در تاندون عضلهی دوسر و بیثباتی تاندون باشد و اغلب همراه با پارگی عضلهی چرخان شانه (پارگی کامل یا جزئی) رخ میدهد.
پارگی تاندون LHB
ممکن است عضلهی دو سر در بالای شیار خود در شانه یا در برآمدگی خود در آرنج، پاره شود.
احتمال پارگی تاندون سر بلند عضلهی دو سر (LHB) شانه، از دو طریق وجود دارد:
۱- پارگی LHB همراه با پارگی عضلهی چرخان شانه
در افراد سالخورده پارگی عضلهی چرخان شانه به احتمال زیاد با پارگی تاندون LHB همراه است. اغلب هنگامی که تاندون پاره شد یک تسکین درد مزمن در شانه وجود دارد، زیرا تاندونی که به صورت جزئی پاره شده دلیل اصلی درد است.
۲- پارگی LHB بدون پارگی عضلهی چرخان شانه
پارگی LHB (پارگی تاندون بیسپس بدون پارگی عضله چرخان شانه) اغلب در وزنهبردارانی که در ورزشگاه تلاش میکنند بار سنگینی را بلند کنند، رخ میدهد. زمانی که تاندون دو سر عضله دچار آسیب میشود، درد به صورت فوری رخ میدهد و میتوانید صدایی شبیه به “پاپ” بشنوید. سپس به طور فوری، کبودی و آسیب ظاهری روی منطقه متأثر ظاهر میشود. این باعث بروز برآمدگی، تغییر شکل و ضعف در تاندون دو سر میشود. در این حالت، اغلب به فرایند تنودسیس تاندون دو سر (A biceps tenodesis) نیاز است. درد معمولاً در جلوی شانه حس میشود و به سمت پایین تاندون دو سر گسترش مییابد.
علل پارگی تاندون
- آسیب وارد شدن، به ویژه هنگامی که برای بلند کردن یا کشیدن یک جسم سنگین تلاش میکنید.
- استفادهی بیش از حد، به خصوص بعد از یک دوره عدم فعالیت
- جریان خون ضعیف به یک ناحیه از عضلهی شانه
- سقوط بازو در حالتی که بیش از حد کشیده شده باشد
- ضعف تدریجی تاندونهای شانه، که اغلب با حمله و تصادف مرتبط است
همچنین افزایش سن، تکنیکهای ورزشی نامناسب و … از عوامل کلی خطر برای التهاب تاندونهای شانه می باشد.
تشخیص
- سونوگرافی- سونوگرافی برای کمک به تشخیص التهاب عضله دو سر و پارگی عضلهی چرخان شانه مفید است. تصویر زیر یک تاندون LHB نرمال را در سمت چپ و یک تاندون LHB متورم و ملتهب را در سمت راست نشان میدهد.
- اسکن ام آر آی- این راه پرهزینهتر است و کمتر در دسترس میباشد، اما میتواند اطلاعاتی از کیفیت عضلات و دیگر ساختارهای اصلی شانه ارائه دهد.
درمان
درمان التهاب عضلهی دو سر
درمان اولیهی التهاب عضلهی دو سر بدون نیاز به عمل جراحی است و سعی دارد درد را تسکین و تورم را کاهش دهد. این درمان با رعایت موارد زیر شروع میشود:
- استراحت
- صرفنظر از انجام فعالیتهای شدید مانند حرکات پرتابی و بالای سر بردن
درمان فیزیکی
درمان معمولاً شامل یک دوره استراحت، عدم بالا بردن بازوها همراه با مصرف داروهای ضدالتهاب و انجام فیزیوتراپی است. دکتر رئیس السادات طرز صحیح حرکت دادن شانه و عضلهی چرخان را آموزش میدهد تا فشار کمتری به تاندون عضلهی دو سر وارد آید.
بازیابی دوبارهی دامنه حرکت و کشش استاتیکی و دینامیکی شانه به طور کامل، از طریق درمان فیزیکی بدست میآید.
مرحله ۱: مرحله حاد و بحرانی
دامنه حرکت بازو:
- مفاصل را به طور صحیح حرکت دهید تا بافت کپسولی را محدود کنید.
- حرکات کششی با چوب را انجام دهید.
- برنامههای خانگی را نیز انجام دهید: کشش بازو به طور عرضی، کشش در روی رختخواب
- ابتدا کتف خود را تقویت کنید.
- با آموزش در تسهیل عضله ذوزنقه پایینی، کتف خود را پایدار و محکم کنید.
مرحله ۲: مرحله نیمه بحرانی، تقویت اولیه
با حفظ شروط و دامنه حرکت (همانطور که در مرحله ۱ مشخص شد) فعالیت خود را ادامه دهید.
تقویت عضلهی چرخان شانه را شروع کنید:
- طناب زدن به صورت چرخشی به داخل و خارج (با ۳۰ درجه دور شدن از محور)
- طناب زدن در ردیفهای پایین
- حالت درازکش I, T, Y, W
- حرکت مفصل اصلی (بالاتر از ۹۰ درجه نباشد)
- ضربه زدن به سقف
- عضلهی دو سر
- عضلهی سه سر
مرحله ۳: تقویت پیشرفته
فعالیتهای تقویتی مرحله ۲ را ادامه دهید، به اضافهی فعالیتهای زیر:
- الگوهای PNF مقاومتی
- طناب زدن بیرهاگ
- طناب زدن معکوس
- طناب زدن IR/ER با ۹۰ درجه دور شدن از محور برای بازآموزی اعصاب و عضلات
- شنا روی زمین به صورت متوالی
- شروع تمرینات پلایومتریک با کمک دو بازو، سپس پیشرفت به تمرینات با کمک یک بازو
آموزش وزنهبرداری:
- دستها را با دقت نگه دارید، بازو را به حالت خم در آورید
- فعالیتهای بالای سر بردن را به حداقل برسانید
- فعالیتهای شدید انجام ندهید، به صورت راست قامت نایستید، پرس سینه انجام ندهید
مرحله ۴: بازگشت به فعالیتها
- برنامه مرحله ۳ را ادامه دهید
- برای ارزیابی مجدد به پزشک و درمانگر خود مراجعه کنید
- با رعایت محدوده مجاز فعالیتهای حرکتی و تقویتی به برنامه ورزشی خود بازگردید
تزریق
گاهی اوقات تزریق میتواند برای کمک به تشخیص و همچنین کمک به کاهش درد و التهاب استفاده شود. تزریق میتواند همراه با بیحسی موضعی و استروئید همراه باشد اما این کار یک خطر کوچکی دارد که منجر به پارگی تاندون میشود.
درمان با تحریک الکتریکی عصب از روی پوست (TENS) و لیزر با انرژی کم (LET)
این نوع درمان برای بیماران مبتلا به التهاب عضلهی دو سر در کاهش درد و بهبود دامنه حرکت موفق بوده است. مطالعات نشان داده است که ترکیب روشهای TENS و LET درد را بهبود میبخشد و نسبت به زمانی که به طور مجزا انجام میشود، در سطوح قابلتوجهتری است.
التهاب عضلهی دو سر با کشش و استفاده از تحریک الکتریکی عصبی از روی پوست (TENS) بهبود داشته است.
سرمادرمانی (درمان به وسیلهی سرما)
عمل جراحی
در صورتی که درد در اثر درمانهای غیرجراحی همچنان ادامه دارد، ممکن است عمل جراحی را در نظر بگیریم. عمل جراحی میتواند به دو روش “تنوتومی” (Tenotomy) یا “تنودسیس” (Tenodesis) انجام شود. در صورت تایید پارگی عضله چرخان شانه، نیاز به ترمیم آتروسکوپیک عضله چرخان شانه وجود خواهد داشت. در این روش، تاندون LHB که معمولاً دارای پارگی جزئی، التهاب، تورم، ناپایداری یا ترک است، درمان میشود.
پارگی عضلهی چرخان شانه
- مسکنها و داروهای ضدالتهاب
- فیزیوتراپی– قوت و انعطافپذیری شانهی شما را حفظ میکند و درد و ضعف را کاهش میدهد.
- ورزشهای درمان فیزیکی- این روش میتواند به بازیابی انعطافپذیری و تقویت شانههای شما بعد از وارد آمدن آسیب به عضلهی چرخان شانه کمک کند. گاهی اوقات این امکان وجود دارد که بدون عمل جراحی درد به کلی از بین برود و کارایی شانه بازگردد.
- تزریق کورتیزون استروئید- این روش باعث کاهش التهاب و کنترل درد میشود. بهتر است در هنگام پارگی تاندون، از تزریق مکرر استروئید خودداری کنید، زیرا ممکن است به تضعیف تاندون کمک کند.
- عمل جراحی- اگر پارگی منتج به ایجاد یک آسیب شد و یا درد و ضعف با تزریق و فیزیوتراپی بهبود نیافت، از روش جراحی استفاده میشود. هدف از عمل جراحی تسکین درد و بهبود قدرت شانه است. این روش علاوه بر جراحی به یک دوره طولانیمدت فیزیوتراپی نیز احتیاج دارد.
ممکن است جراحی برای موارد زیر انجام شود:
- آرتروسکوپی ترمیم تاندون
- ترمیم تاندون باز شده
- مینی ترمیم (ترکیبی از هر دو)
