ناپروکسن سدیم، یک داروی ضد التهاب غیراستروئیدی (NSAID) است که خواص ضدالتهابی و تسکینی دارد. این دارو با مهار تولید پروستاگلاندینها، ترکیباتی که در بدن عملکردهای مختلفی ازجمله ایجاد التهاب دارند، اثر خود را اعمال میکند. از طریق کاهش تولید پروستاگلاندینها، ناپروکسن میتواند به کاهش درد و التهاب کمک کند. به همین دلیل، این دارو برای تسکین علائم التهابی و دردناک مانند آرتروز استفاده میشود. همچنین، ناپروکسن به طور معمول برای کاهش درد قاعدگی در خانمها نیز استفاده میشود. دسترسی به ناپروکسن در دوزهای بدون نیاز به نسخه و دوزهای بالاتر که نیازمند نسخه پزشک هستند، امکانپذیر است. با این حال، قبل از استفاده از این دارو، توصیه میشود که با پزشک خود مشورت کنید.
برندها و دوز های مختلف
ناپروکسن نام ژنریک این دارو و نام مادهی فعال در آن بوده که در بدن تاثیراتی را ایجاد میکند. ممکن است شما این دارو را با نام تجاری یا برند آن که نام اختصاص یافته به دارو توسط شرکت دارویی تولید کنندهی آن است بهتر بشناسید. ازجمله برندهای مختلف ناپروکسن میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- قرص اینزا (250 و 500 میلیگرم)
- قرص ناپروسین (250 و 500 میلیگرم)
- مایع خوراکی ناپروسین (25 mg/mL)
- قرص آهسته رهش ناپروسین (750 و 1000 میلیگرم)
- قرص آهسته رهش پروکسن (750 و 1000 میلیگرم)
اصطلاح آهسته رهش در قرصهای ناپروسین و پروکسن به معنی آزاد شدن تدریجی دارو در طی مدت زمان طولانیتر و یا آزادسازی کنترل شدهی دارو بوده که بدین ترتیب شما میتوانید این قرص را به جای دو بار در روز، یک بار در روز مصرف کنید که راحتتر خواهد بود.
ناپروکسن سدیم نیز حاوی ناپروکسن (به همراه سدیم) بوده که با برندهای زیر به فروش میرسد:
- قرص آلیو (220 میلیگرم)
- قرص ناپروفن (275 میلیگرم)
- قرص ایزی دیز (275 میلیگرم)
- قرص ناپروژسیک (275 میلیگرم)
- قرص نورولاستس (275 میلیگرم)
- قرص آناپروک (550 میلیگرم)
- قرص کریسانال (550 میلیگرم)
بهتر است به منظور کاهش عوارض جانبی، این قرصها را بلافاصله و یا مدت کوتاهی پس از غذا مصرف کنید.
کاربرد ناپروکسن
ناپروکسن به طور رایج برای رفع علائم و نشانههای عارضههای زیر مورد استفاده قرار میگیرد:
- استئوآرتریت
- آرتریت روماتوئید
- آرتریت نوجوانی
- اسپوندیلیت آنکیلوزان
- نقرس
- تاندونیت
- بورسیت
- کاهش التهاب، سفتی و درد مفاصل
- درد قاعدگی و خونریزی شدید قاعدگی
- میگرن
ناپروکسن چه نوع دارویی است؟
ناپروکسن در دستهای از داروها به نام داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی قرار میگیرد که همگی کارکرد مشابهی دارند. ازجمله دیگر مثالهای این دستهی دارویی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- آسپرین
- سلکوکسیب
- دیکلوفناک
- اتوریکوکسیب
- ایبوپروفن
- ایندومتاسین
- کتوپروفن
- کتورولاک
- مفنامیک اسید
- ملوکسیکام
- پارکوکسیب
- پیروکسیکام
- سولینداک
- تیاپروفنیک اسید
ناپروکسن نوع غیر انتخابی داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAID) بوده و هر دو آنزیم COX-1 و COX-2 را مهار میکند تا نسبت به برخی از NSAID های دیگر، تولید انواع بیشتری از پروستاگلاندین ها را متوقف سازد. درنتیجه این دارو عوارض جانبی بیشتری خواهد داشت چرا که تولید پروستاگلاندین های بیشتری را متوقف میکند.
این دارو چگونه عمل میکند؟
ناپروکسن با مهار آنزیمهای COX-1 و COX-2 عمل میکند که برای تولید پروستاگلاندین های مختلف در بدن لازم هستند. ممکن است شما انواع بسیار متفاوتی از پروستاگلاندین ها را در بدن خود داشته باشید و مقداری از این ماده در تقریباً همهی بافت های بدن شما وجود دارند. هریک از این پروستاگلاندین ها اثرات مختلفی را ایفا میکنند مثل:
- ایجاد التهاب در بافت های بدن
- شل و گشاد کردن عروق خونی
- به هم چسبیدن پلاکتهای خونی و ایجاد لخته
ناپروکسن تاثیری کلی بر روی همهی انواع پروستاگلاندین ها خواهد داشت چرا که هر دو آنزیم COX-1 و COX-2 را مهار میکند. درنتیجه این دارو میتواند تمامی اثرات پروستاگلاندین ها در بدن را کاهش دهد. هدف ما از مصرف این دارو کاهش التهاب است ولی این دارو میتواند باعث افزایش فشار خون شده و بر روی نحوهی شکل گیری لختههای خونی تأثیر بگذارد.
دستورالعملهای خاص
توصیه میشود که بیماران ناپروکسن را همراه با غذا مصرف کنند. برخی منابع میگویند که ناپروکسن میتواند با یا بدون غذا مصرف شود، اما برخی منابع دیگر توصیه میکنند که این دارو همراه با یک لیوان آب مصرف شود.
برای پیشگیری از عوارض گوارشی، میتوانید ناپروکسن را با شیر یا غذا مصرف کنید. اگر هرگونه ناراحتی رخ داد، بهتر است با پزشک خود مشورت کنید. پزشک ممکن است در این موارد داروهای ضد اسید معده را برای شما تجویز کند.
خانمهای باردار و شیرده
استفاده از ناپروکسن در خانمهای باردار و یا افرادی که در تلاش برای باروری هستند، توصیه نمیشود. زیرا این دارو میتواند در روند باروری و رشد جنین اختلال ایجاد کند.
مصرف ناپروکسن میتواند برای خانمهایی که در تلاش برای باروری هستند، تخمکگذاری را به تعویق بیاندازد یا آن را متوقف کند. این منجر به کاهش باروری افراد میشود. همچنین، استفاده از ناپروکسن در طول بارداری، به ویژه در زمان لقاح، ممکن است خطر سقط جنین را افزایش دهد. علاوه بر این، این دارو ممکن است باعث مشکلات بیشتری در دوران بارداری شود و بنابراین باید از مصرف آن خودداری کرد. اما مصرف ناپروکسن برای خانمهای شیرده هیچ خطری ندارد و میتوانند از آن استفاده کنند.
علائم مصرف بیش از حد
همانند هر داروی دیگری، مصرف بیش از حد ناپروکسن نیز میتواند پیامدهای جدی به همراه داشته باشد. مصرف بیش از حد ناپروکسن یا دیگر داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی میتواند باعث تهوع، استفراغ و خونریزیهای گوارشی شود. ازجمله دیگر پیامدهای احتمالی مصرف بیش از حد این داروها میتوان به آسیبهای کبدی و کلیوی، مننژیت، کلاپس عروقی و حتی مرگ اشاره کرد. حتماً این دارو را طبق دستور پزشک مصرف کنید.
موارد منع مصرف
افرادی که پس از مصرف آسپرین یا دیگر داروهای NSAID دچار حملات آسم، رینیت و یا پولیپ های بینی شدهاند نباید ناپروکسن مصرف کنند. بیماران حساس به آسپرین نباید ناپروکسن مصرف کنند.
حتماً واکنشهای قبلی خود نسبت به داروها را با پزشک اطلاع دهید. افراد مبتلا به زخم معده، خونریزی گوارشی، مشکلات شدید کلیوی یا کبدی ممکن است برای ناپروکسن منع مصرف داشته باشند.
عوارض جانبی احتمالی
اسهال، یبوست، نفخ، آفت دهان، سردرد، سرگیجه، تشنگی، سنگینی سر، خواب آلودگی، سوزن سوزن شدن دست و پاها، علائم سرماخوردگی، زنگ زدن گوشها، مشکلات شنوایی و یا مشکلات مربوط به خواب همگی ازجمله عوارض جانبی احتمالی برای ناپروکسن هستند.
هشدارهای و احتیاطات
مشکلات مربوط به زخم معده و خونریزی گوارشی با مصرف همهی انواع NSAID ممکن بوده و ناپروکسن از این قاعده مستثنی نیست. معمولاً این مشکلات در اثر مصرف طولانی مدت دارو ایجاد شده ولی همیشه اینگونه نیست مصرف کوتاه مدت ناپروکسن یا دیگر داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی میتواند برای برخی از افراد مشکل ساز باشد.
زخم معده و خونریزی گوارشی ممکن است بدون هرگونه علامت هشداری رخ دهد. بین علامتهایی که ممکن است در این موارد ظاهر شود، درد معده، تیره شدن مدفوع و استفراغ قابل ذکر است. اگر هر یک از این علامتها را مشاهده کردید، با پزشک خود تماس بگیرید.
استفاده از دسته داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی (NSAID)، از جمله ناپروکسن، ممکن است در برخی افراد منجر به آسیب کبدی شود. برخی از علائم هشداردهنده برای این عارضه شامل تهوع، استفراغ، خستگی بیش از حد، کاهش اشتها، خارش، زرد شدن پوست و چشمها، و تیرگی ادرار میباشند.
علاوه بر این، ناپروکسن میتواند باعث احتباس مایعات و ورم در بدن شود. NSAID ها، از جمله ناپروکسن، ممکن است فشار خون را افزایش دهند.
مصرف NSAID ها، از جمله ناپروکسن، میتواند خطر عوارض قلبی-عروقی مانند حمله قلبی، سکته و بروز یا تشدید بیماری فشار خون را افزایش دهد. این خطرات قلبی-عروقی با مصرف طولانیمدت این دارو و همچنین وجود بیماریهای قلبی-عروقی در گذشته، بیشتر میشوند. بنابراین، قبل از استفاده طولانیمدت از این دارو یا در صورت داشتن تاریخچه بیماری قلبی-عروقی، توصیه میشود با پزشک خود مشورت کنید.
اختلالات دارویی احتمالی
ناپروکسن میتواند با برخی از داروها اختلال جدی ایجاد کند. ازجمله داروهای دارای اختلال با ناپروکسن میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- آسپرین
- مهار کنندههای ACE
- داروهای ضد انعقاد
- دیورتیک ها مثل فورزماید و تریامترن
- لیتیوم
